Confrontatie

25 september 2018

Een VN onderzoekscommissie heeft op 5 september jl. een rapport uitgebracht over het schenden van mensenrechten in Burundi sinds 2015. Het rapport maakt melding van o.a. moorden (ook politiek gedreven moorden), ongegronde arrestaties, verdwijningen, martelingen, seksueel geweld (ook deels gerelateerd aan politieke motieven). Dit rapport wordt door het Burundese parlement verworpen als ‘misleidend en opgesteld in het belang van de schrijvers ervan.’ Pascal Nyabenda, woordvoerder namens de volksvertegenwoordiging, vraagt zich af waarom de VN bezorgd is over de crisis van 2015, terwijl diezelfde VN nooit heeft geïntervenieerd tijdens vroegere crises. Ook Jean Baptitste Baribonekeza, voorzitter van de Nationale Onafhankelijke Commissie voor Mensenrechten (CNIDH) noemt het rapport ‘onjuist en tendentieus.’ Ongeveer een week na het verschijnen van het rapport werd een drietal VN-experts op het gebied van mensenrechten met onmiddellijke ingang in Burundi tot persona non grata verklaard. Het betreft de heer Doudou Diène, mevrouw Lucy Asuagbor, en mevrouw Francoise Hampson.

Er is ook een rapport van de lokale NGO ONLCT Ou Est Ton Frère over andere mensenrechtenschendingen: mensenhandel. meer dan 500 mensen, vooral vrouwen en meisjes, zouden in 2017 zijn verkocht aan Saoudie-Arabië, Oman en Koeweit. Maar ook mannen worden als slachtoffer genoemd. Zij werden verkocht als dwangarbeiders die moeten werken in de Golfstaten en op tabakplantages in Tanzania.

Op Wereld Democratie Dag (15 september) hebben internationale politici aangegeven dat er nog een lange weg te gaan is voor Burundi. Abel Gashatsi, leider van oppositiepartij UPRONA, zei dat Burundesen een grote stap voorwaarts zetten als zij niet alleen hun staatsinstituties democratisch kiezen, maar er ook in slagen hun uitvoerende, wetgevende en rechterlijke machten adequaat in te richten.

Ook op 15 september hebben honderden mensen in Bujumbura geprotesteerd tegen het VN-rapport over de mensenrechten in Burundi. De betoging werd door de regeringspartij in gang gezet. De betogers noemden het rapport misleidend en eisten excuses van de VN.

Bij de bespreking van het rapport enkele dagen later in Geneve, werd van de Burundese delegatie een presentatie verwacht als reactie op het rapport. Nadat de Burundese minister van Mensenrechten weigerde als delegatieleider een presentatie te geven tegenover ‘coupplegers’, verliet de Burundese ambassadeur bij de VN Mensenrechtencommissie Tabu Renovat het gezelschap en sloot zich aan bij de Burundese delegatie, zeggende dat de commissie de wereld niet kan laten geloven dat zij een rol vervult bij het promoten en beschermen van mensenrechten door daar onderzoekers voor aan te stellen die niets met staten te maken hebben. ‘De grote fout van Europeanen,’ zei Renovat, ‘is dat zij geloven dat Burundi hun wil moet accepteren en uitvoeren om een “goede student” te zijn in mensenrechten. Hierdoor gaat het niet om mensenrechten, het is eerder een kwestie van geopolitieke smaak (…) Pas op met alle activiteiten die de laatste onderhandelingsronden en voorbereidingen voor de verkiezingen van 2020 kunnen ondermijnen.’ De EU-vertegenwoordiger Peter Sorensen gaf vervolgens aan te betreuren dat 3 VN-onderzoekers tot ongewenst persoon in Burundi waren verklaard. Hij sprak uit dat Brussel volledig achter de commissieleden staat en dat de Burundese regering illegaal gewapende groepen moet ontwapenen en een eind moet maken aan straffeloosheid. Hij vroeg om verlenging van het mandaat van de onderzoekscommissie. Vervolgens gaf Rusland aan dat er een trend van stabilisatie merkbaar is in Burundi, ondanks aanvallen van de radicale oppositie die spanningen overdrijft. Rusland veroordeelde aanvallen van extremisten op onschuldige burgers. De pessimistische voorspellingen rond het referendum zijn geen werkelijkheid geworden, voegde de Russische vertegenwoordiger toe. ‘Retoriek om druk uit te oefenen op Burundi is contraproductief. Unilaterale sancties voor de Burundese uitvoerende macht zijn ineffectief,’ sprak zij.
Afrikaanse landen waren terughoudend in hun reacties. Zij stelden wel gezamenlijk een resolutie op tegen het voorstel van Sorensen, maar deze werd niet gehonoreerd. Het was al met al een unieke zitting in de geschiedenis van de Mensenrechtencommissie. Vanuit Afrika nam alleen Tanzania het woord met het verzoek aan betrokken partijen er in gezamenlijkheid alles aan te doen om Burundese vluchtelingen Tanzania te laten verlaten.
Doudou Diène, zelf als voorzitter van de onderzoekscommissie ook uitgewezen door Burundi, zag in het uitwijzen van de onderzoekscommissie het bewijs dat de commissie van de VN verder mandaat moet krijgen. Ondertussen vraagt Bujumbura aan groepen Afrikaanse landen om ‘nee’ te zeggen tegen het Europese dictaat.
Er was ook nog een nevenevenement georganiseerd, waarin zou worden teruggekeken met het oog op de verkiezingen in 2020. Hierbij waren mensen aanwezig die in Burundi als voortvluchtig worden gezien. De Burundese autoriteiten protesteerden hiertegen en verzochten om deze aanwezigen hun toegangspas af te nemen, wat niet gebeurde. De Burundesen dreigden verdere activiteiten van de commissie te boycotten. Dit is volgens de regels wel mogelijk, maar daar wint Burundi niets mee, was het commentaar van een deskundige.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media.

Post navigation