Bemoeizucht helpt niet

13 januari 2019

Hieronder een reactie van Amy Besamusca op het Volkskrantartikel ‘Bemoeizucht helpt Afrika niet’ van de hand van Carlijne Vos.

Hoe kan het Afrikaanse continent ontwikkelen? Wanneer je zoals wij al jaren bezig bent om uit te leggen wat er in Afrika door toedoen van andere landen misging en misgaat, is het geweldig om je eigen visie verwoord te zien in een uitgebreid krantenartikel (op papier en digitaal) op 12 januari 2019. Hulde aan Carlijne Vos. Er zal toch eerst geld de Afrikaanse landen in moeten voordat er een economie op gang kan komen en er zich een middenstand kan ontwikkelen. Geld dat niet terechtkomt bij de happy few, waardoor het verschil tussen arm en rijk alleen maar groter wordt, en dat ook niet in de vorm van subsidies terecht komt bij grote buitenlandse bedrijven, die de doelgroepen daarna weer aan hun lot overlaten.

In 2014 hebben we Stichting Kennis zonder Grenzen opgericht om gemotiveerde en getalenteerde mensen in Afrika meer kansen te geven. Dat doen we met opleidingen, waarvoor geen buitenlanders worden ingevlogen, maar waarvoor lokale kennis wordt gebruikt. Er worden ook geen buitenlandse machines aangeleverd, die het na een tijdje begeven en dan staan te roesten. In Burundi, waar 90% van de bevolking ‘leeft’ van de kleinschalige landbouw, wat wil zeggen dat ze ermee voor hun eigen eenzijdige eten zorgen en hooguit een dollar per gezin per dag verdienen, worden in bergdorpen jonge mensen opgeleid tot bakker. Zij leren niet alleen broodproducten bakken, ze leren van leraren uit hun eigen land over hygiëne, techniek (en bouwen hun eigen oven), en bedrijfsvoering van vergaderen en boekhouden tot marketing. Voor een luttel geschonken bedrag kunnen zij hun eigen coöperatieve bakkerijen starten in gebieden waar geen bakkerij te vinden is. Zij werken hard, zoals altijd, maar deze keer levert het ook iets op, want de mensen komen uit de wijde omtrek om een goede aanvulling op hun voeding te kopen: een broodje kost 1 tot 3 eurocent. De bakkers tonen dat zij met de opbrengsten hun ziektekostenverzekering kunnen betalen, kunnen innoveren in nieuwe bedrijfstakken en zoveel winst maken (door hard te werken) dat zij samen nieuwe bakkerijen kunnen opzetten in andere ondervoede gebieden. Ontwikkelen mag je dit niet noemen, want zij blijken ontwikkeld anders konden zij dit niet realiseren; ontwikkelen zou alleen een goed werkwoord kunnen zijn als het gaat om het tot bloei brengen van iets waar geld voor nodig is dat er niet is. Kennis zonder Grenzen is in een setting als Burundi tegen microkrediet, omdat een dergelijke financiering tot wel 26% rente kost. Met microkrediet werk je voor de bank en houd je niets over. De bakkers houden genoeg over om een eigen ondersteunend financieringssysteem op te zetten voor aanstaande collega’s, met een rente van 0 tot maximaal 2%. Ubuntu dus ja.

In een open brief aan minister Kaag schreef ik in mei 2018: ‘Zoals wij broodjes laten bakken voor 1 tot 3 eurocent, waarbij de bakkers nog winst maken ook, dat moet u toch ook kunnen?’ De reactie hierop was een contact met de ambassade in Burundi, maar het heeft nog nooit een cent ondersteuning opgeleverd in de sfeer van het artikel van Vos. Wel was er kritiek op het milieueffect vanwege de houtovens. Hoe moet je dan koken in een omgeving zonder energie? Moeten mensen dan toch maar aan ondervoeding sterven? Nederland heeft relatief veel meer slechte invloed op het milieu, waarover Kennis zonder Grenzen vorige maand nog berichtte, net als Nederlandse kranten enkele dagen geleden.

Wanneer een land als Burundi zelf aan inkomsten kan komen, is dat natuurlijk het beste. Maar met het exporteren van koffie om dit te bereiken wil het niet vlotten. Durven Nederlandse ondernemers misschien een samenwerking aan?

Amy Besamusca-Ekelschot, voorzitter Stichting Kennis zonder Grenzen

Verantwoording: Het krantenartikel en beide genoemde berichten van Kennis zonder Grenzen zijn te lezen via onderstaande links.

https://www.volkskrant.nl/kijkverder/2018/voedselzaak/artikelen/afrika-zou-zich-een-stuk-beter-ontwikkelen-als-we-ons-er-minder-mee-zouden-bemoeien/?utm_source=VK&utm_medium=email&utm_campaign=20190112|ochtend&utm_content=Zolang%20landen%20hun%20eigen%20honger%20stillen%20ten%20koste%20van%20Afrika,%20verandert%20er%20niks&utm_term=77914&utm_userid=&ctm_ctid=13552188f8574b269edcb04df901b5a6

http://kenniszondergrenzen.nl/?p=3830

http://kenniszondergrenzen.nl/?p=4427