Animositeit

27 augustus 2020

In de afgelopen periode is duidelijk geworden dat president Evariste Ndayishinye niet meteen de vernieuwing brengt in de relatie met Rwanda, waarop velen hadden gehoopt. President Paul Kagame van Rwanda bood Ndayishimiye een olijfboom aan als uitnodiging om de verschillen tussen de landen te overbruggen, maar de laatste weigerde dit aanbod. Ndayishimiye beschuldigt Rwanda ervan Burundese vluchtelingen in gijzeling te houden. Ook stelt hij dat Rwanda nog altijd de criminelen huisvest en met middelen ondersteunt, die met een mislukte staatsgreep uit waren op de val van zijn voorganger in 2015. Hij wil uitlevering van deze vijanden om ze voor de rechter te brengen. Rwanda stelt dat Burundi zelf de eigen burgers de toegang tot hun land ontzegde. Dit zou onder andere het geval zijn geweest voor mensen die in Rwanda waren behandeld voor Covid-19 besmetting en na hun genezing wilden terugkeren.

Hoewel Ndayishimiye bij zijn inhuldiging Burundese vluchtelingen aanmoedigde om terug te keren naar Burundi om bij te dragen aan verzoening in het land, valt er nu bijna dagelijks te lezen dat dit misschien niet echt de bedoeling is. Of nog ingewikkelder, dat er door Burundi en Rwanda over en weer al dan niet valse berichten worden verspreid over weigerachtig handelen zodat de vluchtelingen vanuit Rwanda niet naar huis kunnen. Vluchtelingen spreken over de valse beloften van de nieuwe president. Verdachtmakingen en animositeit, de geschiedenis wordt nog niet herschreven dus. Rwanda is hypocriet, stelt Ndayishimye. De suggestie wordt gewekt dat in de vluchtelingenkampen in Rwanda vijanden van Burundi worden getraind. In Rwanda zouden iets minder dan 72.000 vluchtelingen uit Burundi verblijven. Personen die zelf in hun onderhoud voorzien en op eigen kracht zijn geëmigreerd zijn hierin niet meegerekend. Quote van een Rwandese minister op 13 augustus jl: ‘Before the COVID-19, which led to the closure of borders, it should be noted that at least 200 Burundian refugees would return home. Nobody stopped them. The fact that they are not going home now is because of the border closures but Rwanda has no interest in keeping the refugees.’ Nieuwe besprekingen staan op stapel, gefaciliteerd door de UNHCR.

Tanzania en Burundi zijn overeen gekomen dat vluchtelingen die nog in de noordwestelijke Tanzaniaanse kampen verblijven onvoorwaardelijk naar Burundi terug kunnen komen. Volgens Tanzaniaanse statistieken verblijven er nog ruim 135.000 Burundezen, van wie net iets meer dan 10.000 hebben aangegeven te willen terugkeren. Tanzania geeft aan in goede samenwerking te zijn met de UNHCR over de vrijwillige repatriëring. Halverwege 2020 waren er volgens UNHCR-gegevens 430.000 Burundese vluchtelingen in omringende landen. In afwijking van de Tanzaniaanse cijfers geeft de UNHCR aan dat dit er ruim 164.000 zijn in Tanzania, 103.000 in Congo, 72.000 in Rwanda, 48.000 in Oeganda, 13.000 in Kenia, 8000 in Mozambique, 8000 in Malawi, 9000 in Zuid-Afrika en 6000 in Zambia.

Na zijn verkiezing tot president eerder dit jaar, die hij democratisch noemde, en verwijzend naar de vredige opvolging van zijn tussentijds overleden voorganger, zei Ndayishimiye: ‘We have just honoured ourselves by showing the world that we no longer need to ignore lessons of democracy. It is rather our turn to teach others.’ Vluchtelingen noemen hem echter provocatief ten opzichte van Rwanda en stellen dat niet zij maar de president zelf de vele problemen moet aanpakken die zijn ontstaan in Burundi in 2015. Hij verenigt het land niet en herstelt de banden in de regio ook niet, is hun visie.

Maar vandaag werd gepubliceerd dat er 471 vluchtelingen uit Rwanda naar Burundi zijn gekomen, vrijwillig en met hulp van beide landen en de UNHCR. In bussen houden zij vanwege Covid-19 afstand tot elkaar en ook in wachtruimtes, die zoals gebruikelijk in de open lucht zijn gesitueerd. Een enkeling draagt een mondkapje. Maar verder is er van afstand bewaren weinig te zien.

Lokale media melden dat in het afgelopen weekend 16 personen zijn omgekomen in de provincie Rumonge bij een aanval van Congolese rebellen. Onder hen waren 5 rebellen die door de politie werden gedood na een langdurig gevecht. De aanval is opgeëist door de Red Tabara rebellen, een beweging in Oost Kivu in Congo, die vaker in Burundi actief zijn en soms steun krijgen van de Rwandese rebellenbeweging FDLR.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is afkomstig van openbare media. De foto is een detail van Agnews.