4 september 2015

De Burundese regering beticht enkele leden van de CNARED van dubbel spel. Het gaat om leden van publieke organisaties, die participeren in deze organisatie. De regering stelt dat het lidmaatschap van een publieke organisatie niet verenigbaar is met een politieke organisatie. Zij laten nu hun maskers vallen, zegt de regeringswoordvoerder. De twee mensen waar het om gaat (Pacifique Nininahazwe en Vital Nshimirimana) verdedigen zich. Nininahazwe geeft aan dat de CNARED niets meer is dan de gecoördineerde voortzetting van de burgerprotesten tegen het derde mandaat van Nkurunziza. De CNARED is geen nieuwe coalitiepartij en ook geen gewapende beweging, stelt hij, dus niets houdt burgerbewegingen tegen om hierin te participeren. ‘Het gaat er nu om te onderhandelen over nieuwe verkiezingen’. Direct na zijn eedaflegging heeft Nkurunziza publieke organisaties gevraagd zich niet met de politiek te bemoeien. Hij heeft nieuwe reglementering aangekondigd voor NGO’s en non-profit organisaties om te voorkomen dat ‘onregelmatigheden uit het verleden zich gaan herhalen’. Nininahazwe, leider van Focode (Forum pour la conscience et le développement), zegt dat Nkurunziza door de CNARED niet meer wordt erkend als president van Burundi, en dat de instituties die zich hebben beziggehouden met de ‘verkiezingsmaskerade’ evenmin worden erkend. Hoe dan ook wil Nkurunziza een commissie installeren die zich gaat bezighouden met de goedkeuring en financiële controle van NGO’s. Wat dit betekent voor Kennis zonder Grenzen, die alleen onafhankelijk zal kunnen werken, is nog niet duidelijk. We volgen deze ontwikkelingen zo nauwgezet mogelijk, want we willen verder met onze projecten. Wij richten ons niet op politiek. We geven berichten over de situatie weer, maar wij willen werken met de burgers en niet met de staat. We hebben ook de overtuiging dat democratie een complex begrip is en hebben hier al eerder over geschreven. KzG zoekt gelijkwaardigheid en wederkerigheid in de kennisoverdracht. Daar willen we makelaar voor zijn. We begrijpen wel dat er soms anders kan worden gedacht over de rol van dictators en de onmogelijkheden van burgers, maar merken ook dat er veel goede initiatieven zijn, die bottom-up kunnen helpen. Wilson schreef in het boek Titanic Express over de dubbele moraal van autoriteiten, die met geweld en fanatisme een gevecht tegen terreur zeggen te voeren maar in feite andermans rechten negeren of een heel volk verwaarlozen uit eigenbelang. Hij schrijft dan dat westers cynisme een ontwikkeling net zo erg kan remmen als lokale hebzucht.

In Trouw (27 augustus jl.) komt in een interview met Eric Smaling, woordvoerder ontwikkelingssamenwerking voor de SP in de Tweede Kamer, diens actuele visie op ontwikkelingsbeleid aan de orde. Hij wil af van de paternalistische insteek, die wij als KzG inderdaad juist niet willen. Hij ziet het liefst dat Nederland stopt met anderen de les lezen over democratisering en met zelf te specifieke hulpprogramma’s voor Afrikaanse landen bedenken. ‘Het ontwikkelingsbeleid is te veel een combinatie van schuldgevoel over het koloniale verleden en arme mensen willen pamperen. Het heeft een paternalistische insteek, terwijl het tijd is voor een meer gelijkwaardige broer-en-zus-verhouding’, zegt Smaling. ‘Wat wij corruptie noemen wordt in Afrika vaak gezien als loyaliteit en solidariteit binnen de eigen clan of familie. Dat zorgt voor een sociaal vangnet. Mensen met een baan ondersteunen arme familieleden. We mopperen ook veel over China, dat in Afrika alleen maar wegen zou aanleggen in ruil voor grondstoffen. Maar voor Peking is dat gewoon handel en Afrikaanse regeringen willen zaken doen met de Chinezen. Als we ons te betweterig opstellen, drijven wij Afrikaanse landen verder in de armen van China. We moeten juist bevriende buren worden.’ Voor het Nederlandse ontwikkelingsbeleid stelt hij namens zijn partij een nieuwe lijn voor. ‘Om te beginnen stel ik voor om – naast noodhulp over de hele wereld te blijven geven – ons alleen nog op Afrika te richten. Dat gaat versnippering tegen en biedt de belastingbetaler meer duidelijkheid waar het geld heengaat. Daarnaast moeten de nicheprogramma’s voor bijvoorbeeld seksuele voorlichting vervangen worden door brede thema’s als gezondheidszorg, jongeren en milieu. Dan kunnen Afrikaanse landen stappen maken met hun gehele zorgsysteem of kredietverlening aan startende ondernemers. Waar vervolgens de specifieke behoeftes liggen, kunnen ze best zelf bepalen.’ Bij een stijgend kennisniveau gebeuren er ook positieve dingen in Afrika. ‘Toen ik onlangs in Kenia was, ontmoette ik een aantal jongens die vanuit een loods met een paar computers de medicijnenvoorraden in ziekenhuizen in het hele land in kaart brachten. Van dat soort lokale initiatieven moet Afrika het hebben.’ Om dus bijvoorbeeld de medicijndistributie te verbeteren en betere spreiding over het hele land tot stand te brengen, pleit hij voor samenwerkingsverbanden met Nederlandse ziekenhuizen of het financieren van startinvesteringen.

Uit het interview: U schrijft ook dat Nederland moet stoppen met het opdringen van de meerpartijendemocratie als staatsvorm. Wat is daar mis mee? ‘In veel landen winnen partijen kiezers niet met een inhoudelijk programma. Ze zijn verdeeld langs etnische lijnen. In de koloniale tijd zijn allerlei volkeren in één land samengevoegd. Na de onafhankelijkheid moesten ze ineens samenwerken. Laat landen experimenteren met lokale oplossingen. Mensen in Afrika worden steeds mondiger en eisen rechten op’… ‘Vietnam is ook niet democratisch. Het laat wel net zoals China steeds meer vrije markt toe. Zo groeit de economie en klimmen mensen op uit de armoede. Laat ze zelf experimenteren en heb niet meteen kritiek.’ VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra zei eerder dit jaar dat Nederland soms met dictators moet samenwerken. Kunt u zich daarin vinden? ‘Hij formuleerde het wat ruw, maar ik begrijp wel wat hij bedoelt. Je kunt niet steeds bij een binnenlandse verandering de relatie met een land herzien. In Rwanda legt Nederland de laatste jaren hulpprojecten stil of start ze weer op, afhankelijk van wat de president doet. Dat heeft niet zoveel zin. Bovendien, wat zijn Libië en Irak nou opgeschoten met de interventies om Kadafi en Saddam Hussein te verdrijven? Zulke ingrepen van buitenaf werken niet. Je kunt beter in gesprek blijven, ook met andersdenkenden. Dat deed Jan Pronk ook altijd.’

Hoe verschillend mensen hier ook over kunnen denken, hoe mensen elkaar ook kunnen betichten van dubbel spel, dubbele moraal of een onjuiste aanpak, ook in Burundi wonen mensen die weldenkend zijn en zelfredzamer kunnen worden wanneer we hen een handje helpen.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media.