17 december 2015

In de afgelopen dagen is er over Burundi iets vaker iets te horen geweest op de Nederlandse radio en er waren ook enkele kleine krantenberichten. Het is treurig dat Burundi alleen het nieuws haalt als het er niet goed gaat, we kunnen het niet vaak genoeg zeggen. Maar de realiteit is dat er verschillende scenario’s moeten worden gezien, met betere of slechtere uitkomsten.

Zal Nkurunziza uiteindelijk toch worden geaccepteerd als president? Met als volgende stap de terugkeer van gevluchte of verbannen politici die de oppositie vormen? Zal er dan de gewenste dialoog komen? Of komt er een overgangsregering door pressie van buitenaf of doordat Nkurunziza door zijn eigen partij wordt teruggetrokken? Dit lijken weliswaar de minste ongunstige scenario’s, waarbij internationaal opgelegde sancties geleidelijk zouden kunnen worden opgeheven, maar het is allemaal erg onwaarschijnlijk.

Of bevestigt de huidige regering zijn macht, terwijl de oppositie (in ballingschap) zwak en verdeeld blijft? Milities van machtspartijen zullen actief blijven. Er zullen doden blijven vallen. Dat zal ertoe leiden dat ook het gewapende verzet gaat toenemen. De verdeeldheid binnen het leger zal toenemen, er zullen militairen deserteren en het gewapende verzet gaan versterken. De relatie met andere landen blijft dan problematisch. De socio-economische situatie zal nog verder verslechteren. Mogelijk leidt dit tot interventie van buitenaf in een poging de orde te herstellen. Dit scenario is het meest waarschijnlijk.

Het slechtste scenario is dat de machtspartij(en) de grondwet gaan wijzigen en daarmee ook het evenwicht tussen Hutu’s (meerderheid) en Tutsi’s verstoren. Het Arusha Akkoord zal in dit scenario naar verwachting drastisch worden aangepast. Geweld tussen oppositie en overheidstroepen (en stammen) zal toenemen en een nieuwe burgeroorlog is te verwachten. De relatie tussen Burundi en Rwanda zal erg slecht worden en ook zal de Kivu-regio (DR Congo) betrokken worden bij het conflict. De burgeroorlog zal leiden tot enorme confrontaties tussen de landen in de regio. Ingrijpen van de VN is te verwachten en nodig (er zijn nog militairen van de MONUSCO missie in de regio – DR Congo – aanwezig, die wellicht een andere opdracht gaan krijgen dan).

Bij elk scenario past een aantal vluchtelingen. Internationale organisaties hebben er methodes voor om dat te berekenen, en ook wat het kost om die mensen op een humane manier in hun eigen regio op te vangen. Humaan wil nog lang niet zeggen dat het ook voor iedereen een feest is. De verwachting is dat het aantal vluchtelingen gaat oplopen tot 500.000, maar bij het slechtste scenario zullen twee miljoen Burundesen getroffen worden, inclusief 500.000 vluchtelingen in buurlanden en 800.000 interne verdrevenen, dus in eigen land gevluchte burgers (IDP’s ofwel internally displaced persons).

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en van bekenden uit Burundi en Nederland.