31 oktober 2015

Verschillende partijen geven verklaringen af over de noodzaak van dialoog in Burundi. De Raad voor Vrede en Veiligheid van de Afrikaanse Unie (AU) pleit voor een dialoog die is gebaseerd op het Akkoord van Arusha, met de Oegandese president Museveni als mediator. Vanuit het buitenland wordt deze vanwege zijn eigen overschrijding van mandaten als president niet als de juiste persoon hiervoor gezien. Gesprekken zouden moeten worden georganiseerd in ofwel Kampala ofwel Addis-Abeba en moeten ‘openstaan voor Burundesen die zowel binnen als buiten Burundi verblijven’. Alle partijen worden opgeroepen om per direct de gewelddadigheden te staken. Het schenden van mensenrechten vraagt volgens de AU om gerichte sancties tegen de daders. Het aanhoudende geweld maakt het onmogelijk om uit de crisis te komen. Een onderzoek naar geweldplegingen tegen burgers moet worden gestart en het is wenselijk dat hiervoor waarnemers en militaire experts worden aangesteld. Een speciaal team van afgevaardigden van verschillende organisaties spreekt zich uit voor steun aan de AU en de Oost-Afrikaanse Gemeenschap (EAC), Museveni en alle betrokken partijen. Dit team bestaat uit de Speciale Gezant van de Secretaris Generaal van de UN voor het Grote Merengebied Saïd Djinnit, de Speciale Gezant van de AU Ibrahima Fall, de Speciale Gezant van de VS voor het Grote Merengebied Thomas Perriello, de Senior Coördinator voor het Grote Merengebied van de EU Koen Vervaeke en de Speciale Gezant voor het Grote Merengebied van België Frank De Coninck.

De president van de CNARED Léonard Nyangoma heeft een verklaring uitgegeven, waarin wordt opgeroepen tot het hervatten van onderhandelingen met bovengenoemde partijen. Richard Sezibera van de AU zou volgens de CNARED zijn aangevallen op grond van het veiligheidsprotocol van de Burundese regering, nadat er eerder al provocaties waren geweest tegen diplomaten van Rwanda en België. De CNARED, een coalitie tegen het derde mandaat van de president van Burundi (zie het Nieuws van 11 en 13 augustus op deze site), stelt dat Nkurunziza zich vijandig opstelt tegen mediatie. De CNARED stelt beschikbaar te zijn om bij te dragen aan een vreedzame oplossing. Op internet lezen we heftige reacties hierop, waarin wordt gesteld dat uitspraken zoals over Sezibera niet kloppen.

Al eerder waren, op 23 oktober 2015, de vijftien leden van de Burundese Nationale Commissie voor de dialoog binnen Burundi door de president beëdigd. Het betreft volgens de media negen Hutu’s, vijf Tutsi’s en een Twa. Zij verklaarden met hun hand op de Burundese vlag hun plichten onafhankelijk, eerlijk en onpartijdig te zullen vervullen zonder te discrimineren. Bij de beëdiging zouden veel hoogwaardigheidsbekleders aanwezig zijn geweest uit binnen- en buitenland. Maar wie dat waren stond nergens beschreven. Nkurunziza speechte in het Kirundi en benoemde dat de dialoog voor Burundi geen nieuw concept is. Hij benadrukte dat communicatie en discussie om tot overeenstemming te komen zelfs al bestond voordat ‘de kolonisatoren het land kwamen destabiliseren’. Hij zei dat het land klaar was om te discussieren, maar dat dit zonder buitenlandse pressie zou moeten plaatsvinden. Hoewel het bekend is dat er voor de kolonisatieperiode een zeker evenwicht in het land was, kunnen deze woorden in de huidige situatie op zijn minst tendentieus worden genoemd. Ook de Burundesen die buiten het land verblijven kregen van de president een veeg uit de pan. Zij zouden aanzetten tot wanorde van buitenaf, instituties hebben willen omverwerpen en strafbaar zijn omdat ze zich voordoen als vluchtelingen, heeft de president gezegd. ‘Wij willen hulp, maar geen hulp die de Burundesen en de nationale eenheid verdeelt. Niemand houdt zoveel van Burundi als de burgers die ín het land zijn.’ Hij herhaalde ook de uitspraak dat het aangaan van een dialoog niet betekent dat er straffeloosheid mag bestaan, een uitspraak die velen al eerder deden. Verschillende inwoners van Gitega, die tegen eerdere toezeggingen in niet waren betrokken bij de samenstelling van de commissie, twijfelen openlijk aan de onafhankelijkheid van de beëdigde commissieleden. Die zouden zand in hun ogen hebben. ‘De etnische kwestie is niet actueel. Het gaat erom dat een discussie of onderhandelingen eindigen met vrede, zodat we kunnen werken zonder de angst dat we worden gedood of beroofd.’ Ondertussen beschuldigt de CNDD-FDD (de partij van de president) België ervan de EU te beïnvloeden. De humanitaire afdeling van de EU, de OCHA, heeft extra budget vrijgemaakt voor de Burundese vluchtelingen in Rwanda, Tanzania en DR Congo. Het budget van de EU voor Burundi wordt heroverwogen op grond van artikel 96 van de Partnerschapsovereenkomst van Cotonou uit het jaar 2000. Dit wordt gehekeld door de leider van de CNDD-FDD Pascal Nyabenda. Hij stelt bovendien dat de EU een schaduwregering buiten Burundi financiert, dat het Burundese volk daar niets aan heeft, en dat de EU de macht wil overnemen. ‘Dit is een bewijs dat neokolonialisme de Burundese bevolking komt onderdrukken en verpletteren.’ Nyabenda voegde eraan toe dat er geen sprake is van een actueel etnisch conflict, zoals de Belgen zouden stellen, maar dat het land strijdt om zich los te maken van de kolonisatie.

Nyabenda gaat nog verder met een statement dat de AU inmiddels de recente verkiezingen van Burundi negeert en nu in Kampala wil gaan onderhandelen met de Putschisten. In het geval dat er buitenlandse troepen naar Burundi zouden komen, ziet de machtspartij dat als een bedreiging, omdat het land niet in oorlog is. De woordvoerder wil wel dat dergelijke troepen op korte termijn naar Rwanda gaan, waar trainingskampen voor militante terroristen bestaan die een aanval op Burundi voorbereiden. Hij benadrukt nog eens Rwanda zich niet met de Burundese problemen moet bemoeien. Nyabenda vraagt Secretaris Generaal van de UN Ban Ki Moon om op de verzoeken van de Commissie voor Vrede en Veiligheid van de AU in te gaan om, zoals hij letterlijk stelt, situaties zoals in Centraal Afrika en Syrië te voorkomen. Ook Agathon Rwasa laat van zich horen als tegenstander van het regiem Nkurunziza met het statement dat hij de houding van de machtspartij niet begrijpt. Hij spoort de CNDD-FDD aan tot flexibiliteit. ‘Het land behoort ons allen. Je mag je positie niet misbruiken om anderen uit te sluiten door ze als opstandelingen te benoemen.’

Alle mooie woorden ten spijt worden er dagelijks mensen vermoord. Het gaat er hard aan toe.

Op grond van een beleidsregels die op 13 mei 2015 is vastgesteld, heeft de Burundese Procureur Generaal op 12 oktober jl. de uitlevering gevraagd van twaalf vooraanstaande Burundesen die in België verblijven. Zij zouden worden beschuldigd van pogingen om de constitutie omver te werpen. Het betreft mensenrechtenactivisten Pacifique Nininahazwe, die voorzitter is van het Forum pour la Conscience et le Développement (Focode), Vital Nshimirimana als voorzitter van het Forum pour le Renforcement de la Société civile (Forsc) en Marguerite Barankitse als leidster van Shalom. Op dezelfde lijst staan leden van de CNARED, te weten Alexis Sinduhije, leider van de MSD, Chauvineau Murwengezo, erevoorzitter van de UPD, Pancrace Cimpaye, woordvoerder van de ADC (van de diaspora) en Catherine Mabobori, voormalig woordvoerder van de eerste vice-president van Burundi. Ook staan op de lijst Gervais Rufyikiri van de CNDD-FDD, die voormalig tweede vice-president van Burundi is, Pie Ntavyohanyuma, voormalig president van de volksvertegenwoordiging, Evariste Nsabiyumva, voormalig directeur van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Félix Ndayisenga, voormalig ambassadeur van Burundi in België. De oud-Minister van Defensie Pontien Gaciyubwenge sluit de rij. UPRONA geeft aan dat de dialoog dus al bij voorbaat wordt geboycot door de regering. De Minister van Buitenlandse Zaken en Internationale Samenwerking Alain Aimé Nyamitwe verklaart te denken dat de wens van de AU tot dialoog van buitenaf is ingegeven. Hij stelt: ‘Wat zonder ons gebeurt, zal zich absoluut tegen ons keren’. Hij geeft aan alle Burundesen weer in het land te willen ontvangen, op voorwaarde dat ieders doel het zoeken van vrede is. Hij betreurt dat er zelf moet worden geruziet over de plaats waar de discussie zich zal afspelen. De anti-Belgische opstelling van de Burundese regering is echter evident.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en van bekenden uit Burundi en Nederland. De foto is overgenomen van Iwacu.