28 december 2015
In de Volkskrant beschrijft Kees Broere vandaag hoe hij met zijn cameraman en chauffeur vorige week werd opgepakt in Bujumbura bij gebrek aan een deugdelijke accreditatie als journalist. (Zie het bericht op de site van KzG van 21 december jl.) Ze werden overgedragen aan de SNR, de nationale inlichtingendienst, waar ze een aantal uren verbleven in een kantoortje dat Documentation wordt genoemd. Ze kwamen met de nerveuze schrik na enkele uren vrij. Nederland heeft nog steeds officieel vriendschappelijke betrekkingen met Burundi. Beschreven wordt hoe president Nkurunziza in de huidige situatie – het Burundese bewind ‘weet zich in eigen land en daarbuiten steeds meer geïsoleerd’, waardoor niemand meer te vertrouwen is – nauwelijks meer naar buiten komt en zich alleen nog per auto verplaatst. Hij speelt geen voetbal meer in het openbaar zoals vroeger. Als hij in een presidentieel konvooi ergens heen gaat, pakt hij de mobieltjes van zijn bewakers af, zodat zij aan mogelijke aanslagplegers niet kunnen verraden in welk van de voertuigen hij zit.
Vandaag is ook de dag waarop de overlegbesprekingen voor Burundi in Kampala in Oeganda beginnen. Dit mag een grote dag worden genoemd, al weten we niet hoe het gaat aflopen. De besprekingen worden gefaciliteerd door de Oost-Afrikaanse Unie (OAU) en geleid door de Oegandese president Yoweri Museveni. Vanuit de VN heeft men zich ingespannen om dit mogelijk te maken. Niet duidelijk was of Pierre Nkurunziza of hoge officials uit Burundi namens hem aanwezig zouden zijn. Aanwezig bleken vertegenwoordigers van de Burundese regering, delegaties van de opposities, vertegenwoordigers van de AU en de VN, en ook Westerse diplomaten. Bij de start van de bijeenkomst vandaag zei Museveni: ‘I appeal to you… to sit down and have a political solution so that you save your people from that suffering which they’re going through now’. Het vervolg van de besprekingen zal plaatsvinden op het hoofdkwartier van de OAU in Arusha in Tanzania.
De vraag is of het alleen nog gaat om een socio-politiek conflict, zoals een aantal Burundesen het wenst te noemen, of om een terugkeer van het etnische conflict dat de basis is geweest voor burgeroorlogen en genocides in het hele Grote Merengebied. In het etnische conflict werden de Tutsi’s als minderheid ernstig bedreigd, maar het is naïef om de verklaring voor de problematiek hiermee af te doen.
De Tutsi’s (ook Watutsi en Batutsi) zijn een volk in Burundi, Rwanda en delen van DR Congo. Volgens sommigen komen de Tutsi’s oorspronkelijk uit Oost-Afrika (waarschijnlijk Ethiopië of Somalië) en zouden ze in de elfde eeuw naar Rwanda en Burundi getrokken zijn. In de zestiende eeuw ontstonden in het Grote Merengebied Tutsi-monarchieën die tot in de jaren 1960 standhielden. Traditioneel vormden de Tutsi’s een aristocratische klasse in Rwanda en Burundi. Zij waren vooral veehouders. De Hutu’s, landbouwers, waren aan hen onderworpen via een leenstelsel en werden verplicht herendiensten uit te voeren. In de negentiende en twintigste eeuw gingen zowel de Tutsi’s als de Hutu’s over tot het christendom. De Duitse kolonisatoren veranderden niets aan de ondergeschikte sociaal-economische positie van de Hutu’s. De Belgische bestuurders die na hen kwamen benadrukten deze positie zelfs, onder meer door vermelding op officiële documenten. Hierdoor was de etnische afkomst van personen via hun paspoort kenbaar. Tijdens de genocide werd hier veelvuldig gebruik van gemaakt. In het Nederlandse asielbeleid gold enige tijd een categoriale bescherming voor de Tutsi’s die uit DR Congo (niet uit Burundi) kwamen. Deze werd in oktober 2008 opgeheven. De Tutsi’s bleven wel aangewezen als kwetsbare minderheidsgroep.
We merken dat een aantal Burundesen de problemen niet op scherp willen zetten. ‘We moeten niet overdrijven, zo erg is de leefsituatie niet, behalve dan in bepaalde wijken in Bujumbura’, zeggen zij ons letterlijk. Hun motieven voor deze opstelling kunnen sterk verschillen, maar in het algemeen valt ons op dat allerlei families de kerstperiode zo gewoon mogelijk wilden doorbrengen. Dat wil zeggen in een kerstsfeer met elkaar, waarbij ze anderen hun kerstwensen als elk jaar toesturen.
Het overgrote deel van de Burundese bevolking heeft gewoon honger en leeft in armoede.
Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en van bekenden uit Burundi.