8 januari 2016

In verschillende berichten is te lezen dat wordt getwijfeld aan de vraag of de regering van Burundi echte macht heeft. De discussie over een vervolgdatum voor de onderhandelingen, in Arusha, leidde weliswaar niet tot een bijeenkomst, maar dit wordt niet gezien als een gevolg van macht. Het is slechts een politieke strategie, betreurd door de oppositie Cnared, die de president wil dwingen tot politiek overleg. Door de woordvoerder van de president is wel de datum van 15 januari genoemd, maar dit lijkt nergens op gebaseerd te zijn. Het aantal personen dat Nkurunziza steunt is erg beperkt, wordt gemeld. Maar ondertussen stapelen de doden zich in Bujumbura op. Sociale media tonen tientallen foto’s van lijken, soms met de handen op de rug gebonden, die een kogel door hun hoofd kregen. De Nationale Veiligheidsdienst SNR zou minstens tweehonderd jongeren in de cel hebben gezet. Onrechtmatige arrestaties en executies worden geleid door de politie, ondersteund door de Imbonerakure (jeugdgroepering van de machtspartij CNDD-FDD). Hierdoor worden tegenreacties opgeroepen. Het is een macabere situatie, en er zijn veel geruchten, maar niemand kent de waarheid. Dat de onafhankelijke media al zo lang zwijgen maakt het niet eenvoudiger. Is er nu sprake van een burgeroorlog of niet? Tegenstanders zijn geradicaliseerd onder de leiding van een regering die weigert zijn legitimiteit ter discussie te stellen. Tegenstanders van de regering twijfelen tussen onderhandelen of een gewapende strijd.

De president zou de crisis verklaren door etnische tegenstellingen, maar insiders spreken deze oorzaak met klem tegen. Hij zou dit zeggen om zijn gebrek aan macht te verhullen. Onder de bevolking wordt de visie van de president niet gedeeld of herkend. Het leger is ook al niet meer in zijn volle omvang trouw aan de president, zo is gebleken. Nog los van de staatsgreep in mei 2015, er deserteerde een groot aantal militairen, stelt Human Rights Watch (HRW). In de heuvels worden groepen geformeerd die de strijd aan kunnen gaan. Dat zou hebben geleid tot de aanval van 11 december 2015. Zij zouden steun krijgen vanuit Rwanda, waar een aantal officieren naartoe vluchtte. Het zijn militairen en niet alleen Tutsi’s die hebben aangevallen, volgens ingewijden. Te stellen dat het de Tutsi’s zijn die het probleem veroorzaken, is verraad, stellen zij ook. Het leger is een elite, die weliswaar verdeeld kan zijn, maar zeker multi-etnisch is. Dat is dus slecht nieuws voor Nkurunziza, zegt een van de informanten. Hij kan ook niet meer leunen op Generaal Adolphe, die de troepen onder controle had. Diens opvolger en minister van Veiligheid Generaal Alain-Guillaume Bunyoni presenteert zich tot nu toe minder uitgesproken.

Nu de president zo weinig aanhanger zou hebben, zou hij toch nog twijfelen of alvast vluchten wel het beste is. Hij zou zijn verstand moeten gebruiken en ophouden om God steeds om raad te vragen, zegt Pancrace Cimpaye als woordvoerder van de Cnared. Hij wil dat er verder wordt overlegd. Nkurunziza zou zo op zijn zwakste plek worden getroffen. De moorden van december 2015 dwingen de president om via onderhandelingen een oplossing te zoeken, zeker nu hij steeds minder medestanders heeft in binnen- en buitenland. Tot juli 2015 zou de internationale gemeenschap verdeeld zijn geweest over het te volgen beleid, maar nu twijfelen zelfs Rusland en China of ze wel het eerder aangekondigde veto tegen ingrijpen in Burundi moeten uitspreken in de Veiligheidsraad van de VN. Ook de leden van de OAU worden meer gelijkgestemd. Rwanda kan niet ingrijpen zonder olie op het vuur te gooien. Tanzania steunde Nkurunziza altijd, maar daar is nu een nieuwe president aangetreden en zij maakt zich ongerust over vele tientallen vluchtelingen die haar land binnenkomen. Dat zal haar voorzichtig maken.

Het Westen heeft ontwikkelingsprogramma’s stopgezet. Het eerste slachtoffer hiervan zijn de burgers. Volgens het Rode Kruis is er nu bij 36% van de bevolking sprake van chronische ondervoeding. De AU heeft 17 december uitgesproken zich niet een nieuwe genocide kan veroorloven. Kort daarna werd besloten een troepenmacht naar Burundi voor te bereiden (die echter nog altijd niet is verwezenlijkt doordat Nkurunziza aangeeft daar de letterlijke strijd mee aan te zullen gaan.

De informanten die bovenstaande uitspraken hebben gedaan zijn vroegere medewerkers van de VN en diplomaten.

Vanaf 4 januari 2016 is al het personeel van de Universiteit van Burundi verplicht om ’s morgens eerst de vlag eer te bewijzen, voordat ze aan het werk gaan. Deze maatregel wordt volledig genegeerd. Hierover zijn cartoons in omloop.

Ondertussen meldt Reporters sans frontières (RSF) dat Egide Mwemero, een vroegere medewerker van radiostation RPA dat werd gesloten, dreigt te worden uitgezet uit DR Congo. Hij wordt al lange tijd vastgehouden in Kinshasa ‘om veiligheidsredenen’. RSF vraagt de Congolese autoriteiten om hem niet uit te leveren aan Burundi en hem vrij te laten. Hij was eerder op 13 oktober 2015 in de Congolese stad Uvira, nabij de Burundese grens en nabij Bujumbura, gearresteerd omdat hij de veiligheid van Burundi bedreiged met radiouitzendingen in de landstaal Kirundi. Op 5 november was hij vervolgens naar Kinshasa gebracht. Tegenwoordig verblijven bijna alle journalisten in ballingschap

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en bekenden uit Burundi.