10 november 2019
In de afgelopen week heeft de basistraining mhGAP in Gitega plaatsgevonden. Voor algemene informatie hierover, zie onder ‘Projecten / Project Psychiatrie’ op deze site. Zie ook het Nieuws van 20 oktober 2019 op deze site voor verdere achtergrondinformatie.
Vanuit het team in Gitega kwam het volgende bericht.
Zondag vertrokken we met 2 grote auto’s (2 teams) naar Gitega. Het is daar iets koeler dan in Bujumbura omdat het hoger gelegen is, maar het was zeker niet koud. Je went er snel aan de setting waar je wordt aangesproken met ‘dócta’ ipv doctéur, waar namaakfanta goedkoper is dan water, waar volgeladen fietsen, mensen met kippen, en heel veel lopende vrouwen in prachtige pagnes en mannen met soms grappige hoedjes het straatbeeld bepalen. Gitega is sinds kort de nieuwe politieke hoofdstad van de republiek. Voor de komst van de Europeanen eind 19e eeuw was Gitega ook de hoofdstad, van het toenmalige koninkrijk. Bujumbura bestond toen nog niet, het is aangelegd door de Europeanen in een eigenlijk veel te warm gedeelte van het land, maar wel op een plek nabij het water, wat handel mogelijk maakte. Zoals meer in Burundi, lijkt ook met het terugbrengen van de hoofdstedelijke glorie naar Gitega te worden aangestuurd op het herstellen van de vroegere situatie. Dat zou je kunnen zien als een trots herstel van de eigen cultuur. Bujumbura blijft de commerciële hoofdstad, want daar zijn het internationale vliegveld, de haven en bedrijven.
We waren met 2 teams omdat onze gewone mhGAP opleiding voor 50 personen (in twee zalen) tegelijk plaatsvond met de opleiding in een derde zaal voor de UNHCR ten behoeve van artsen en verpleegkundigen in vluchtelingenkampen. De directeur van de psychiatrie-dependance in Gitega kwam op bezoek en was tot tranen toe geroerd over wat we deden met onze teams. Ook vertegenwoordigers van de UNHCR (uit Bujumbura en uit Geneve) waren aanwezig en betoonden hun tevredenheid met de wijze waarop onze lerarenteams een interactieve opleiding neerzetten. De mhGAP-methode is ontwikkeld door de Wereldgezondheidsraad en de UNHCR samen. De onderwijsmethode wordt ondersteund door o.a. een lesboek, hand-outs, instructievideo’s en powerpointpresentaties en volgt een vaste, bewezen, structuur. Er wordt veel gebruik gemaakt van herhalen van hoofdlijnen en interactieve sessies, terwijl de leraren (en supervisoren) op verzoek extra modules over specifieke thema’s en gevalsbesprekingen kunnen inlassen. Dit gebeurde ook nu in beide teams. Na de opleidingsweek worden altijd supervisies op locatie geregeld vanuit het Centre Neuro-Psychiatrique Kamenge (onze lokale partner in Burundi). Vanuit de UNHCR kwam de vraag of we in de toekomst willen bijdragen aan een periodieke evaluatie van de onderwijsmethode mhGAP op zich, waarbij ook de mogelijkheid bestaat om mee te werken aan landgerichte aanpassingen in het lesboek en de diverse les-ondersteunende materialen (waaronder capita selecta en cultuursensitieve thema’s voor Burundi).
Het was een drukke week, waarin de dagelijkse planning en evaluatie belangrijk waren. Ook is het altijd van belang om voor de teamleden paraat te staan. Zo was een van onze chauffeurs pas genezen van malaria, waardoor hij akelig was vermagerd. We hebben opgelet dat hij goed at. Hij herstelde goed. Mijn collega, ook een arts, kreeg neurologische klachten op de laatste lesdag, die geen blijvend gevolg hebben maar hem wel even uitschakelden. Omdat we toevallig met 2 teams waren konden we de taken herverdelen, terwijl hij kon rusten. Na de lesdag is hij met het eerste team direct naar huis vertrokken met de eerste auto. Het gaat inmiddels alweer veel beter met hem. Met het andere team hebben we alle logistieke zaken afgehandeld en later zijn ook wij teruggereden naar warm en nat Bujumbura. Er komt veel kijken bij deze opleidingen, maar we hebben een hechte groep van ervaren leraren die heel wat aankunnen. Iedereen heeft geweldig gepresteerd en alle leerlingen van de basistraining hebben hun certificaat behaald. Zij zijn allemaal werkzaam in de zorg in de provincies. In het dankwoord sprak de vertegenwoordigster van de leerlingen uit, dat zij al 22 jaar werkzaam is in de medische zorg, maar nu voor het eerst les heeft gehad over psychiatrie, epilepsie en psychosociale steun. Door de diverse aangeleerde technieken kunnen de zorgverleners hun werk beter en met veel vertrouwen voortzetten, nu dus ook gericht op o.a. psychiatrische en psychische problematieken. Met veel dank aan verschillende van onze relaties, die als donoren deze opleidingen mogelijk maken.
Tijdens de week hebben we op een avond het grote SOS-kinderdorp van Gitega bezocht. Er waren heel veel kinderen en er was veel personeel. Maar omdat de artsen van het dorp nooit een opleiding in ons werkveld hebben gevolgd, konden zij bepaalde problemen van de kinderen niet duiden. Zo was er bv een intelligent meisje van 8 jaar met dyslexie, dat nooit les kreeg omdat de arts het probleem niet begreep. We konden uitleg en advies geven, waardoor haar hopelijk een betere toekomst wacht.
Volgende week gaan we met een team naar de provincie Mwaro voor de opleiding van een volgende groep van 50 leerlingen. Ook dat zijn allemaal zorgverleners die binnen hun medische werk nooit eerder onderwijs hebben gehad over psychiatrische en psychologische problematieken.