26 januari 2020

Vandaag is Generaal Majoor Evariste Ndayishimiye door de CNDD-FDD gekozen als presidentskandidaat. Hij wordt door Burundezen beschreven als de ‘vleesgeworden landbouwrevolutie’ van Burundi. Al vóór 11.30 uur werd het nieuws verspreid in Burundi. De Bagumyabanga, zoals de leden van de CNDD-FDD worden genoemd, congresseerden met 1070 personen (er waren 1080 personen genodigd) met het motto ‘Een leider kiezen is de pijler van de democratie’. Bij de verkiezing, die ongeveer twee uur duurde, waren journalisten niet welkom. De namen van andere CNDD-FDD-kandidaten zijn niet bekendgemaakt.

Evariste Ndayishimiye is sinds augustus 2016 Secretaris-Generaal van regeringspartij CNDD-FDD, en behoort tot de invloedrijkste politici van Burundi. Van 2005 tot 2015 was hij partijleider. In politiek opzicht staat hij dicht bij de huidige president Pierre Nkurunziza. In eerdere achtergrondartikelen over de verkiezingen werd de mogelijkheid geopperd dat een nieuwe president onder de invloed van Nkurunziza zou komen te functioneren en werd een vergelijking getrokken met Poetin en Medvedev in Rusland. Of dit met deze kandidaat het geval zal zijn wordt in de pers nu niet uitgesproken, maar een opsomming van zijn sterke en zwakke punten (zie hieronder) duidt op een mogelijke verschuiving dichter naar het politieke midden.

Evariste Ndayishimiye is 52 jaar. Hij studeerde rechten totdat hij zijn studie in 1995 door de crisis aan de Université du Burundi moest staken en bij het verzet ging voor de CNDD-FDD als overlevende van de etnische zuiveringen van Hutu-studenten aan de universiteit. Nadat in 2003 het staakt-het-vuren was getekend, werd hij minister van Binnenlandse Zaken en Openbare Veiligheid, militair en civiel kabinetschef, en later Algemeen Directeur van de SOBUGEA (Société Burundaise de Gestion Aéroportuaire, ofwel een luchthavenbedrijf).

Ndayishimiye heeft tijdens het verkiezingscongres het lijden en de strijd na 1995 onder de aandacht gebracht en een minuut stilte gevraagd voor de omgekomenen in deze strijd.

Sterke kanten zoals vermeld in de media
Volgens verschillende bronnen is Ndayishimiye in theorie een ‘natuurlijke’ kandidaat, die de partij vooruit zal kunnen brengen. Zijn cv pleit in dit opzicht voor hem, zegt men: hij is geen ‘burger’, hij kent de gewapende strijd, hij heeft bestuurservaring als minister van Binnenlandse Zaken en hij weet hoe het kabinet werkt. Een voordeel van formaat zou verder zijn dat Ndayishimiye geen onbekende is in de regio, waar hij de regering heeft vertegenwoordigd bij de besprekingen over de wapenstilstand met Palipehutu-FNL (Mécanisme conjoint de vérification et de suivi (MCVS) de l’Accord de cessez-le-feu entre Bujumbura et le Palipehutu-FNL. Meerdere bronnen zouden melden dat hij entree heeft in Dar-Es-Salaam, een belangrijke bondgenoot voor de CNDD-FDD in de regio. Veel ondervraagden zouden hebben gemeld dat de voormalige Generaal Majoor van het leger criminele dossiers snel oppakt. Ook wordt hij ‘humaan’ genoemd en hij heeft de reputatie vriendelijk en toegankelijk te zijn. Ndayishimiye komt van oorsprong uit Gitega, wat hem de ideale kandidaat maakt voor degenen die de macht letterlijk naar het centrum van het land willen brengen.

Zwakheden zoals benoemd in de media
Ndayishimiye zou volgens partijkenners niet de steun genieten van alle westerse leiders «généraux de l’Ouest» en sommigen zeggen dat «Neva» nerveus en snel boos kan zijn.

De vertrekkende president heeft alle steun toegezegd voor de verkiezing van Ndayishimiye tot president. Bij het congres waren volgens berichten ook Europese ambassadeurs aanwezig, evenals de ambassadeurs van China, Rusland, Turkije en Cuba en daarnaast delegaties van partijen uit DR Congo, Kenia en Zuid-Afrika. Een speciale plaats zou zijn ingeruimd geweest voor een vertegenwoordiger van de regeringspartij van Tanzania, vanwege de ‘zeer nauwe banden’ tussen de partijen.

Volgens de BBC brengt de kandidatuur van Ndayishimiye optimisme. Het straatarme land verviel in 2015 in de ergste crisis sinds de 12-jarige oorlog, toen Nkurunziza na een omstreden kandidaatstelling president werd en vele protesten opriep.

In de afgelopen week heeft de overheid besloten dat Nkurunziza ongeveer €500.000,- en een luxe villa krijgt na zijn aftreden (naast een pensioen dat vergelijkbaar is met dat van kamerleden). Er is een wet aangenomen waarin is vastgelegd dat democratisch gekozen presidenten bij hun aftreden recht hebben op een dergelijke uitkering. Een president die eventueel aan de macht zou komen door middel van een coup, heeft dit recht niet. Dit maakte de tongen los, omdat publicisten zich afvroegen of een democratisch gekozen leider altijd beter is dan een leider die ondemocratisch aan de macht komt. Door de formulering van de wet maken alleen de nu vertrekkende president Nkurunziza en de familie van de in 1993 vermoorde president Ndadaye recht op deze uitkering. Verder is er kritiek op de wet omdat het bedrag exorbitant hoog is in vergelijking van het bedrag waar de zeer armoedige bevolking van Burundi van moet leven.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en van bekenden uit Burundi. De foto van presidentskandidaat Ndayishimiye (CNDD-FDD) is aangereikt door een bekende uit Burundi en afkomstig van een van de Burundese media.