27 oktober 2022

Voor Amy Besamusca zit de werkperiode in Burundi er weer bijna op. Zij schreef er onder andere het volgende over.

Over het land:

Burundi lijkt tegenwoordig zo vergeten door de rest van de wereld, dat de reis erheen niet meer vanzelfsprekend en ook niet dagelijks is. Vluchten erheen vanaf Schiphol of Zaventem vragen vele uren meer dan in het verleden. Ik was veel meer dan een etmaal onderweg en dat was dan nog een gunstige verbinding vergeleken met de reizen van 52 uur. De afname van de PCR-Covid test bij aankomst in Burundi was veel beter georganiseerd dan voorheen. De uitslag ervan werd nu correct volgens afspraak doorgegeven (als je een mailadres en internet hebt).

Het was zoals gewoonlijk druk in Bujumbura, maar zonder de spanning die het land een aantal jaren achter elkaar weer kende. Mensen hebben hoop op verbetering van de sociaal-politieke situatie en dat is goed te merken. Over de president wordt met enige lof gesproken, maar de echte Burundees sluit zijn zin toch af met ‘we moeten het afwachten’. Burundezen waren hun vertrouwen in de regering kwijt; zij durven met de huidige president, die gedurfde stappen zet om corruptie tegen te gaan en de band met het buitenland te verbeteren, wel met enige hoop vooruit te kijken. Maar de armoede is in het binnenland nog goed te merken en het land zal nog veel hulp en bijstand nodig hebben.

Verder was het nogal droog voor het natte seizoen en was de oogst schaars. De stroom viel nog vaker uit dan anders en ook water was niet steeds beschikbaar. Zonnepanelen zouden hier geweldig zijn, maar ja wie kan dat betalen?
Prijzen voor levensonderhoud zijn omhoog gegaan en er was bijna geen suiker, terwijl dat in Burundi zelf wordt verbouwd. Er was amper benzine te koop en cement was niet leverbaar uit het buitenland, omdat er geen deviezen waren. Verschillende bouwprojecten lagen dan ook stil. Tijdens mijn verblijf kwam er wel weer suiker op de markt (zie het bericht van 18 oktober 2023 op deze site – KzG), maar voor benzinepompen stonden dagenlange rijen auto’s te wachten op de aanvoer van brandstof. Cement uit Burundi zelf zou mindere kwaliteit hebben. Ik vraag me daarom af of een investeerder de productie van cement in Burundi zelf zou kunnen verbeteren.

Zeker vermeldenswaard: Op 22 oktober gingen eindelijk de grenzen met Rwanda weer normaal open. Dit wil zeggen dat er geen toestemming meer nodig is van het Ministerie van Buitenlandse Zaken om de grens over te mogen steken, een maatregel die jaren geleden werd ingesteld om verdachten van de coup van 2015 te kunnen traceren en om gewelddadige rebellen tegen te kunnen houden. Met de openstelling van de grens met Rwanda zijn alle landsgrenzen van Burundi nu geheel open.

Over het werk:

Het was weer een mooie tijd, waarin we in het psychiatrische ziekenhuis CNPK goed hebben samengewerkt. We kennen elkaar al zoveel jaren, dat soms een half woord genoeg is. Vooral de polikliniek van het CNPK is erg druk. Het voorbereiden van de volgende trainingencyclus voor de GGZ was in volle gang. Ik heb ook de dependances van het CNPK in Gitega en Ngozi bezocht. Dit in combinatie met een tweedaags congres over de GGZ in Burundi, waar bijna 200 (inter)nationale professionals aan deelnamen.

De bereidheid om hard te werken werd weer duidelijk aangetoond toen we op een vrije dag intensief vergaderden over de geestelijke gezondheidszorg en de hiaten en vragen die dit met zich meebrengt. De organisatie van de zorg loopt steeds beter. De kennis neemt gestaag toe. De hoop op nog meer stabiliteit in het zorgaanbod is realistisch nu er naast de opleidingen in het land ook een groot aantal Burundese artsen in (Franstalig) Senegal en Benin gaat worden opgeleid tot psychiater, waarbij het CNPK als opleidingsziekenhuis participeert voor steeds één stagejaar. De hele opleiding van arts tot psychiater duurt vijf jaar. Er zijn maatregelen genomen om een latere braindrain te voorkómen.

We vergaderden over onderzoek naar kennishiaten die specifiek zijn voor Burundi, omdat psychische problematiek ook cultureel bepaalde aspecten heeft (zoals in elk land), die niet in de mondiale leerboeken terug zijn te vinden. Het al vaker genoemde onderzoeksconsortium zet relevante stappen om tot gerichte researchprojecten te komen.