26 oktober 2023
Westerse organisaties lijken overheersend in onderzoek naar thema’s rond gedragskunde en mentale gezondheid. In 2021 hebben echter eerst de American Psychological Association, en daarna de invloedrijke American Psychiatric Association, excuses aangeboden voor decennialange discriminatie in het vakgebied. Zij stelden dat hierdoor grote groepen wereldburgers over het hoofd waren gezien in de beoordeling van hun behandelingsmogelijkheden en behandelprotocollen. Andere organisaties in diverse westerse landen volgden met soortgelijke excuses.
De internationale wijze van diagnosticeren is gebaseerd op vanuit het Westen aangestuurde principes, die westerse symptomen en ziektebeelden beschrijven. Hierop werden de nog steeds vigerende behandelprotocollen voor psychische hulpverlening gebaseerd. Het culturele aspect in het vakgebied van de psychologie en psychiatrie is in deze westerse bio-psycho-sociale benadering onvoldoende aanwezig. Dit leidt ertoe dat mensen met een cultuurgebonden ziektebeeld zich niet bij de dokter melden, omdat hun ziekte niet zal worden herkend en dus niet goed zal worden behandeld. Onderzoek naar niet-westerse culturele aspecten van mentale problemen en ziektes is daarom nodig.
In Burundi is de cultuur bovengemiddeld belangrijk. Het bepaalt veel van wat mensen doen en laten. Het begrip cultuur richt zich in beperkte zin op wat mensen met de geboorte al meekrijgen aan gewoontes en gebruiken, normen, angsten en plezierige zaken. In ruimere zin kunnen ook de levensomstandigheden en geschiedenis, met in het geval van Burundi jarenlange oorlog en geweld, worden betrokken bij het begrip cultuur. Tijdens de opleidingsprojecten kwamen we vanuit Kennis zonder Grenzen in contact met veel mensen die lijden aan ziektes die in het Westen niet bekend zijn. Lokale zorgmedewerkers kenden deze beelden heel goed, maar hadden er geen behandeling voor die paste binnen de door westerse collega’s aangeleerde protocollen. Het gaat om verschillende soorten cultuurgebonden ziektes, weten we inmiddels. Omgekeerd zagen we ook dat ziektebeelden die in het Westen toenamen, in Burundi nauwelijks aanwezig waren.
Kennis zonder Grenzen verzorgt de verbinding tussen onderzoekers uit Burundi en Nederland. In het huidige onderzoeksproject wordt met vereende krachten gewerkt aan een onderzoeksvoorstel, dat als doel heeft de hulpverlening aan Burundezen met mentale problemen en psychische ziektes te kunnen verbeteren, ook als het gaat om in het Westen niet bekende ziektes. Het is een intensief project, dat duidelijk moet maken waar Burundi binnen het vakgebied van de psychische hulpverlening behoefte aan heeft, gezien door de ogen van Burundezen zelf. Met de resultaten van het onderzoek kan uiteindelijk de toegankelijkheid van passende zorgverlening binnen de eigen Burundese cultuur worden verbeterd.