24 april 2016

Steeds meer Burundesen raken werkeloos. De kansen op werk nemen af met de toename van armoede en de onveiligheid. Hoewel er niet altijd en overal aanvallen zijn, moet je op je hoede blijven. Vooral voor jonge mannen met een opleiding is het bepaald niet veilig. Dit heeft niet te maken met hun etnische afkomst zoals in vroeger tijden, omdat het al een jaar durende conflict nu geen etnische maar een politieke basis heeft, maar het zegt wel iets over de motieven bij het uitschakelen van mensen.

In de internationale wereld en in Burundi wordt gemopperd op Ban Ki-moon, de Secretaris-generaal van de VN, die weinig doet (en niet alleen voor Burundi, luidt de kritiek). Door zijn gedrag bij het bezoek aan president Nkurunziza van Burundi in februari van dit jaar leek hij de politieke situatie eerder te accepteren dan af te keuren, terwijl zijn bezoek toch anders was bedoeld. Eerder had hij de AU verzocht om in actie te komen, waarop de AU bereid was om vijfduizend militairen uit te zenden naar Burundi. Maar toen Nkurunziza dit dreigend afwees, zag de AU af van een militaire missie. Een impasse. De regering van Burundi heeft nu beloofd tweeduizend gevangenen vrij te laten, meldde de heer Ban na zijn bezoek. Ook heeft Nkurunziza ermee ingestemd om met alle politieke partijen om tafel te gaan om de problemen uit te praten en om een aantal restricties voor de media op te heffen. Algemeen worden deze beloftes als weinig realistisch beoordeeld. Ban sprak ook met oppositieleiders, die bereid zouden zijn tot dialoog in het conflict. Enkele dagen later brachten de leiders van Zuid-Afrika, Senegal, Gabon, Ethiopië en Mauritanië als politieke delegatie een bezoek aan Burundi om over de situatie te spreken. In de afgelopen maand heeft de VN Veiligheidsraad een resolutie aangenomen over de inzet van een VN-politiemacht in Burundi, die gaat toezien op de veiligheid en de mensenrechten. Ook hierover wordt binnen en buiten Burundi gehoond.

Het bezoek van de VN Secretaris-generaal werd overigens voorafgegaan door granaataanslagen in Bujumbura, waarbij doden en gewonden vielen. Burgemeester Freddy Mbonimpa sprak van terroristische daden die gericht waren op vreedzame burgers.

Prins Zeid Ra’ad Zeid Al-Hussein van Jordanië, de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN (UNHCR), wordt juist wel in binnen- en buitenland gewaardeerd om zijn actieve opstelling en statements over Burundi. Hij waarschuwde bij herhaling voor de partijdige rechtspraak (zoals levenslange gevangenisstraf voor vier generaals die worden gezien als leiders van de mislukte staatsgreep in mei vorig jaar) en sprak zijn zorg uit over verschillende onderwerpen. Prins Zeid zei in de afgelopen periode o.a.: ‘We have documented 13 cases of sexual violence against women, which began during the search and arrest operations that took place after the December events in the neighbourhoods perceived as supportive of the opposition. The pattern was similar in all cases: security forces allegedly entered the victims’ houses, separated the women from their families, and raped – in some cases gang-raped – them.’ Hij maakte ook melding van talrijke beschuldigingen over mishandeling en verdwijning van en moord op jonge mannen, die waren gearresteerd door de veiligheidsdiensten en de Imbonerakure, de jongerenafdeling van de CNDD-FDD. (Zie ook het Nieuws op de site van KzG van 12, 15 en 22 mei 2015 en van 3 en 6 juni 2015.) ‘Despite these allegations of large-scale arrests, my office is finding that only a small proportion of them appear to be in official places of detention’, aldus Zeid. ‘The increasing number of enforced disappearances, coupled with allegations of secret detention facilities and mass graves, is extremely alarming.’ Getuigen zouden het bestaan van minstens negen massagraven in en rond de hoofdstad hebben gemeld, met daarin meer dan honderd lichamen van mensen die werden vermoord op 11 december 2015. Ook werd gezegd dat leden van de Imbonerakure mensen bedreigden of voor geld aan het werk zetten om te graven, waarna ze enkele grafgravers vermoordden. Zeid: ‘My office is analysing satellite images in an effort to shed more light on these extremely serious allegations.’ Hij acht een onafhankelijk onderzoek noodzakelijk.
Zeid wees erop dat er toch een etnische dimensie zou kunnen ontstaan in de crisis. In wijken die werden aangevallen zouden volgens getuigen Tutsi’s systematisch het doelwit vormen en worden gedood. Tegen een slachtoffer van seksueel misbruik zou zijn gezegd dat zij moest boeten omdat ze een Tutsi was. ‘There is rampant impunity for all the human rights violations being committed by security forces and the Imbonerakure, despite ample evidence that they are responsible for more and more serious crimes,” zei Zeid. ‘This is an indication that a complete breakdown in law and order is just around the corner and, with armed opposition groups also becoming more active, and the potentially lethal ethnic dimension starting to rear its head, this will inevitably end in disaster if the current rapidly deteriorating trajectory continues.’

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en van bekenden uit Nederland en Burundi. De foto is overgenomen van Yahoo.