28 oktober 2017

Bericht van Amy:
Tijd voor een bericht vanuit Burundi, nu ik hier alweer bijna een week ben. Hier was het nogal warm en de regen bracht niet eens zoveel verkoeling, maar vanochtend worden we getrakteerd op een heerlijke zachte regen met een aangename temperatuur. Het is fijn om hier weer te zijn. De eerste dagen was ik druk met het op orde brengen van mijn huisvesting, met veel hulp vanuit het psychiatrische ziekenhuis waar ik werk, en de kennismaking met buurtgenoten. Het valt meteen weer op hoeveel werklozen hier zijn, inclusief jonge mensen die blijven proberen om als dagloner in de bouw of als tuinman hun eten te verdienen. Sommigen zelfs met een universitair diploma op zak. Het overleggen over en opstellen van een werkagenda voor de komende tijd was ook een relevante actie. Daarna de lessen voorbereiden. Er is veel te doen.

Ik had een interessant gesprek met een oude Burundees over de economie in Burundi. Burundese grondstoffen zouden niet in het land zelf te gelde worden gemaakt. Dat is slecht voor de economie. Het embargo vanuit Europa – zoals de door de EU opgelegde beperkingen hier worden genoemd – is ook een factor die tot steeds grotere economische problemen leidt. Dit is niet goed voor de bevolking. Er is hier gewoon geen geld en geen geldstroom. Samen met ziektes in bananenbomen en andere gewassen, waar het land eigenlijk van afhankelijk is om zichzelf in stand te kunnen houden, gaat het hier niet beter. De geldontwaarding is enorm, zelfs ten opzichte van juni 2017, zeker 12% heb ik uitgerekend. Terwijl het in juni al zoveel slechter was. Veel gezinnen, tegenwoordig zelfs niet alleen in de heuvels maar ook in de stad, leven van 75 eurocent per dag. Als er dan iemand in het gezin serieus ziek wordt, is er gewoon nauwelijks kans op genezing, want mensen hebben geen geld voor behandeling of verzekering. In maart 2017 is malaria in Burundi officieel tot epidemie verklaard, waardoor behandeling door de overheid zou moeten worden betaald. Toch blijven er mensen door verschillende oorzaken verstoken van behandeling.

Maar terug naar het gesprek over de economie. Dit bracht nog een ander thema. Mijn gesprekspartner gaf aan dat je moet kijken naar aspecten van kapitalisme en socialisme. Simplistisch gesteld: socialisme, collectieve verantwoordelijkheid die wordt geregeld via politieke discussie en belastingen, heeft geen kans als dit niet stap voor stap wordt gerealiseerd. Vergelijk met het proces van de ontwikkeling van vrouwenrechten in het Westen. Dat ging stap voor stap. Maar stap voor stap is in Burundi nooit gebeurd. De internationale eis ‘wees democratisch’ laat zich niet als vanzelf vergezellen door een geleidelijke verandering. Daar is meer voor nodig. Veel Afrikaanse staten zijn na de onafhankelijkheid in een democratie gestort, die ze voorheen niet kenden, en die werd opgezet in een kapitalistisch systeem. Zo was de kolonisatie ervaren, zei de Burundees, de ongeschoolde bevolking in Burundi kent geen socialisme (men kende de koning die de wet was, le roi et la loi, in een kastensysteem) en blijft bezig om als individu of familie geld te zoeken. Er is te weinig middenkader om een tegenmacht te vormen, die geleidelijk aan meer socialistische aspecten kan afdwingen. De arme Afrikaan weet niet beter dan individueel geld zoeken bij de rijke, desnoods zich aan te melden als vluchteling bij de UNHCR (die inmiddels ook geen geld meer heeft voor alle vluchtelingen in de wereld, maar blijft uitnodigen, dus inspringt op wat de arme man zoekt: eten). Het creatieve vermogen om zelf initiatief te nemen en aan een (individuele of collectieve) toekomst te werken verdwijnt daarmee volledig en elke Burundees wordt als het ware een ‘arme kapitalist’. Mensen delen wel met familie, maar verder gaan ze door met bedelen bij rijkeren op individueel niveau. Het ligt ongetwijfeld genuanceerder, maar het was een interessant gesprek met serieuze thema’s.

Om de geschetste problemen op microniveau te helpen doorbreken, stellen wij voor de bakkerijen die worden opgezet met hulp van onze stichting drie eisen: eerst echte kennis opdoen, dan een collectief bedrijf organiseren en voor elke medewerker/eigenaar verplicht vanuit de opbrengsten een zorgverzekering betalen. Een kleine stap naar socialistisch denken en het helpen creëren van een sterker middenkader.

(Voor wie het interesseert: herlees eens het Nieuws op de site van Kennis zonder Grenzen van 5 oktober 2015.)

Hartelijke groet aan iedereen en tot een volgende keer.