5 november 2017
Bericht uit Burundi van Amy:
Deze rustige zondagmiddag, met een aangename temperatuur, lijkt me een goed moment om even te schrijven hoe het hier gaat. Er valt veel te weinig regen voor de tijd van het jaar en dit is niet goed voor de oogst. Maar àls het regent gaan de kinderen uit het dorpje bij de drie zusters die naast mij wonen, onder het afdakje spelen. Ze zingen dat het een lust is. Op andere momenten is er in de buurt een tambourinair, een trommelaar, aan het oefenen. Een genoegen. Verder zijn er aangename geluiden van stemmen met veel zangerig ‘ojáha’, wat ‘nee’ betekent. ‘Ego vraiment’ is ook een veel gehoorde uitdrukking, dat betekent ‘zeker wel!’. Om 5 uur in de ochtend is er al leven in het dorp. Om 6 uur vertrekken mensen naar hun werk. Om 7 uur gaan de kinderen naar school. Maar ik woon in het dorpje in de stad. In de heuvels gaat lang niet elk kind naar de gratis school, want dat kost teveel (schooluniform, geen extra handen in de landbouw). Om 7.30 uur ga ik naar mijn werk.
In Bujumbura zijn tegenwoordig een paar stoplichten (op zonnepanelen). Het begint zelfs effect te hebben op het verkeer. Ook weer nieuwe plekken in stad ontdekt. Als je houdt van hergebruik, vind je creatieve bbq’s enz, duurzamer dan de Chinese stuff hier.
Een Burundese kennis in de stad zorgt voor de mensen in zijn geboortedorp door te investeren in vee (zijn standpunt is dat men moet leren dat hij voor zijn geld iets moet terugkrijgen, op basis van samen delen) en betaalt verder het levensonderhoud van drie studenten in de stad, onder de voorwaarde dat zij dat later ook voor anderen gaan doen. Net als zoveel anderen hier heeft deze kennis een verleden dat is getekend door de genocide en meer ellende. Maar tenslotte heeft hij met hulp van paters na het verlies van zijn familie mogen studeren in het buitenland. Daarna is hij bewust naar zijn geboorteland teruggekeerd. Hij is nu bezig ecologische toiletten zonder water vanuit Zuid-Afrika te introduceren in Burundi.
Vorige week was er een manifestatie in de stad n.a.v. het uittreden van Burundi uit het Internationale Strafhof. Maar niet veel mensen wisten waar het voor was. Sommigen dachten dat het alvast om 1 november ging, de viering van Allerheiligen. Anderen meenden dat het een uitgestelde herdenking van 21 oktober was, de dag waarop de genocide in 1993 begon. Maar het was dus voor de uittreding uit het strafhof. Op straat zeggen veel mensen dat ze dat eigenlijk niet goed vinden. Winkels bleven tot lang na de manifestatie dicht, omdat er teveel mensen op straat waren, wat problemen kan geven.
Een dagloner hier verdient iets meer dan 9 cent per uur, bijna 75 cent per dag. Dat is zwaar werk (umutwaro), land omspitten, handmatig cement roeren, toiletcontainers legen en meer akeligs. Voor eten wordt niet gezorgd. Eten in de pauze kost 30 cent in een soort kantine, dus dat kopen de dagloners niet, dat is veel te duur. Als er bij mij iets moet gebeuren maak ik in de pauze heel veel boterhammen met kaas en reik ik liters water aan. Je weet niet hoe gezichten dan kunnen gaan glimmen! Hulp in huis levert ongeveer vier keer zoveel salaris op en bij iemand in huis krijg je eten en als het nodig is ook geld voor medische zorg. Dat zijn ongeschreven wetten.
In het ziekenhuis is het hard werken voor de vier (van de acht) dokters die momenteel actief zijn. Verder is er namelijk één ernstig ziek, is er één voor stage afwezig, is er één met zwangerschapsverlof en heeft er één net een familielid verloren aan ziekte. Geen wonder dus dat ze blij met me zijn. Ik werk twee dagen per week op de polikliniek en drie dagen per week in de kliniek, naast supervisie uren voor artsen en verpleegkundigen. Ook ben ik met de leiding van het ziekenhuis momenteel bezig met het beter inrichten van de continuïteit van de zorg. Het ziekenhuis participeert in veel intercollegiale audits, dus dat is goed, maar bijna alle registratie gaat hier heel tijdrovend nog met de hand.
Met hartelijke groet aan jullie in Nederland en elders in de wereld en tot een volgende keer.