27 juni 2014
Elk nadeel heeft zijn voordeel. Het moet alleen nog worden benut. Het is soms 40 graden, vooral in de hoofdstad, die relatief laag ligt op 800 m. boven de zeespiegel die hier nergens is te zien. In de bergen en de heuvels is het koeler, koud zeggen ze hier, maar alsnog warmer dan in Nederland. In het droge seizoen schijnt overal de zon. Toch zie je nog maar weinig dat zonne-energie wordt benut. Oorzaak: je moet eerst weten dat het te gebruiken is, daarna hoe je het kan verzamelen en overdragen op apparatuur die je nog helemaal niet kent of bezit.
De mensen die iets meer van de wereld weten willen graag handel drijven met andere landen. Er zijn aardig wat Aziatische ondernemingen hier, die producten invoeren maar het land geen welvaart brengen door tegenprestaties. Dat is niet helemaal waar, ze helpen wel mee om bijvoorbeeld wegen te bouwen, heel belangrijk. Ook vanuit West-Europa worden producten ingevoerd. Gênant om met een Burundese kennis tussen de schappen van een kleine ‘groothandel’ te lopen, want de prijzen van luxe levensmiddelen als mayonaise, koek (Bastogne kost hier 5,50 euro), pindakaas (er groeien hier pinda’s genoeg!), Nutella, conserven, verzorgingsproducten als Nivea en Dove, zijn vier keer zo hoog als in Nederland. Koffie wordt alleen maar uitgevoerd, terwijl het Zwitserse Nescafé hier voor gigaprijzen te koop is, dus niet voor de Burundesen, wel voor de expats. Maar ook mindere luxe als toiletpapier is veel te duur. Voor de prijs van een rol toiletpapier kan een gezin 3 dagen eten. Eten betekent dan elke dag hetzelfde, weinig variatie: bananen, maniok en melk. Zelfs een papaya die hier met gemak groeit kan er niet bij.
Burundesen denken bij handel met andere landen in het klein en het is alleen nog maar dromen. Een balletje opgooien doen ze graag, maar geen onderneming in het buitenland die zin heeft in kleine projecten. Veel te veel werk. En dan heb je in het Westen nog de stelling dat je niets moet importeren omdat het vervoer teveel milieuschade brengt. Zo blijft het nadeel van Burundesen een nadeel. Met een microkrediet voor Hilaire hebben zijn buren Pontien en Innocent geen geld om diens handel te kopen. Wel zal Hilaire zijn buren wat van zijn producten geven, op zich een goede gewoonte. Maar zo komt de economie nooit op gang. De marktkooplieden zitten dus nog altijd hutje mutje in de brandende zon naast de afgebrande markt en verkopen marginaal aan hun lokale klanten, die elke Burundese Frank eerst moeten omdraaien.
Hoe maak je van de nadeel je voordeel als je in het klein denkt? Of hoe kan je van klein denken leren of durven groter te denken? Dat deed Richard, die in Amerika studeerde en terugkwam. Hij begon een eigen koffiebedrijf, en ging daarna toilethokjes importeren uit Zuid-Afrika, en voerde een soort baggeropdracht uit in de haven. Maar ook bij hem nergens zonne-energie. Hij bouwde een zo goede naam op dat niemand er iets van zei toen hij grond die niet van hem was bij zijn bedrijfsterrein in Quartier Mutanga Sud in de hoofdstad betrok. Hij werkt keihard, zweet als een otter en heeft twee blije kinderen. Hij geeft veel mensen werk. Ook albino’s, die het hier in het algemeen niet makkelijk hebben, lopen in een overal op het bedrijfsterrein rond. Richard heeft de kans gekregen om kennis op te doen, die hij omzette in durf.