11 augustus 2018

Vandaag presenteren we het laatste deel van het drieluik, waarin Kennis zonder Grenzen een aantal berichten met betrekking tot Burundi over de afgelopen maanden doorgeeft. Het zijn slechts korte samenvattingen, maar ze laten iets zien over het land. Vandaag is het thema binnenlands nieuws.

In het huidige droge seizoen valt er veel meer regen dan gewoonlijk. Dit leidt tot problemen voor de huisvesting van een aantal mensen. Huisjes worden af en toe overstroomd en er ontstaan voedseltekorten en soms levensbedreigende situaties. In voorbije jaren kwamen bij regens al vaak mensen om, die in hun slaap werden verrast en verdronken. Door de armoede zijn de huisjes vaak van slechte kwaliteit. Het water in Lac Tanganyika staat hoger dan normaal en neemt meer land in, waardoor dieren worden verdrongen. Nijlpaarden lopen soms zelfs door de straten van de hoofdstad, op zoek naar eten.

De Burundese president Pierre Nkurunziza, in het Westen niet gewaardeerd omdat hij in 2015 een derde ambtstermijn is aangegaan, heeft gemeld dat hij in 2020 niet verkiesbaar is voor een vierde termijn, hoewel de grondwet op dit punt is gewijzigd en hij zich verkiesbaar zou kunnen stellen. Hij is hoe dan ook de langstzittende president die Burundi ooit heeft gehad. Dit levert hem bijnamen op zoals ‘Supreme Eternal Guide’ of, grappig bedoeld, ‘our new king’. De vroegere president Sylvestre Ntibantunganya heeft tevergeefs aangedrongen op een maximum van 2 regeringstermijnen van 5 jaar. Bij het referendum in mei jl is uiteindelijk gekozen voor wijziging van de grondwet die een langere regeerperiode mogelijk maakt, met termijnen van steeds 7 jaar. Toch gelooft elke Burundees inmiddels dat Nkurunziza zich in 2020 niet opnieuw verkiesbaar gaat stellen. (Zie ook eerder nieuws op deze site.)

Het contact van de Burundese overheid met nationale media was al erg lastig, maar ook tegenover buitenlandse media wordt nu een strengere houding aangenomen. Voice of America, een zender die mensen uit allerlei gebieden in de wereld en ook uit Burundi over hun leven laat vertellen en BBC Broadcast werden benoemd als onethisch in hun berichtgeving over Burundi. De regering dreigde ze voor 6 maanden te verbannen, maar deze dreiging lijkt niet te hebben geleid tot werkelijke uitschakeling, al heeft BBC News mogelijk minder berichten op de site tegenwoordig.

Van buitenlandse NGO’s in Burundi worden tegenwoordig verwacht dat zij zich houden aan wet NO 1/01 van 23 juli 2017. Deze wet stelt dat bij het aannemen van personeel de balans tussen etnische groepen en genderidentiteit moet voldoen aan de aanwijzingen in de Burundese grondwet.

Burundi heeft van de EAC toestemming gekregen om het financiële jaar voortaan op 1 juli en niet op 1 januari te beginnen. Voor andere lidstaten van de EAC was dit al langer een gewoonte. In de praktijk levert dit voor Burundese organisaties een aantal aanpassingsvraagstukken op, omdat er minder tijd is om voorgenomen beleid te implementeren. Voor het nieuwe fiscale jaar van juli 2018 tot juni 2019 is het parlement in Burundi akkoord gegaan met het door de regering voorgestelde begrotingsbudget van 1,4 triljoen Burundese Franc (795 miljoen dollar). Volgens Désiré Musharitse, woordvoerder van het Ministerie van Financiën, zijn vooral bedragen gereserveerd voor defensie, energie, landbouw en infrastructuur. De begroting moet worden gefinancierd met belastinggeld. Een aantal voormalige relevante donoren heeft de financiële hulp verlaagd, gestaakt of uitgesteld na de socio-politieke crisis van 2015.

Eind juli 2018 vond in Bujumbura de ‘Burundi Diaspora Week’ plaats. De intentie hiervan was er bij Burundesen die in het buitenland wonen op aan te dringen, dat zij een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het land. Het is de derde keer dat een dergelijke actieweek plaatsvond, gericht op ‘cohesie en eenheid’.

President Nkurunziza heeft op de 56e Onafhankelijkheidsdag van Burundi in de hoofdstad Bujumbura een 10-jaars plan gepresenteerd (2018 – 2027), waarin de strategie staat beschreven om de onafhankelijkheid van Burundi te handhaven. Het plan zou zijn opgesteld door 70 Burundese experts en is leidend voor investeerders en andere partners van het land. De president riep de inwoners van het land op hard te werken en als eenheid de onafhankelijkheid te beschermen. Toen de kolonisator het land op 1 juli 1962 teruggaf aan de Burundesen, had de beoogde voorbereiding op een werkbare staatsinrichting niet plaatsgevonden en ontstonden er oorlogen tussen bevolkingsgroepen, met vele doden als gevolg. Na de genocide van 1993 ontstond een gewapende vrede, met ongeregeldheden die duurden tot ongeveer 2005. Sinds het aantreden van Nkurunziza als president in dat jaar, bloeide het land enigszins op, totdat de derde regeertermijn van Nkurunziza de bevolking in grote onzekerheid bracht. De actuele situatie lijkt hoopvol en de ontwikkeling zal naar iedereen van harte wenst zonder conflicten verlopen. Wel blijft iedereen nog een beetje op zijn hoede, want staatsgrepen en optredens van het leger zijn altijd mogelijk, zoals is gebleken. Maar de man in de straat heeft vrede met de huidige president, die net als in het vroegere Burundi (toen Urundi geheten) als verbinder tussen groepen kan worden gezien. De ontwikkeling van buurland Rwanda, dat tijdens de langdurige kolonisatie samen met Urundi onder de naar Ruanda een eenheid vormde, heeft een totaal andere weg gekend. De 2 landen zijn nu elkaars tegenpolen.

Janvière Ndirahisha, de Burundese minister van Onderwijs, had recent bekendgemaakt dat zwangere tienermeisjes en schoolgaande aanstaande vaders niet langer het recht hadden om openbaar of particulier onderwijs te volgen. Hiertegen was direct protest ontstaan. Activisten veroordeelden deze maatregel en gaven aan dat de overheid hiermee de mensenrechten schond. Inmiddels is de maatregel teruggedraaid. De campagnevoerders spreken van een overwinning voor kinderrechten, maar dringen aan op verdere stappen om seksueel misbruik, exploitatie en tienerzwangerschappen tegen te gaan.

In de commune Rumonge in het westen van Burundi werden op 1 augustus minstens 25 kinderen tussen 8 en 16 jaar gearresteerd. De kinderen waren dakloos en sliepen letterlijk in de goot of op bouwplaatsen. Sommigen hielpen soms de vissers en kregen dan wat te eten. Anderen bedelden. Ferdinand Simbaruhije, leider van de federatie voor kinderrechten FENADEB, heeft de volgende dag aangegeven dat hij zich zal buigen over de toekomst van de kinderen, waarvan sommigen zich op dat moment nog in hechtenis bevonden. Anderen zijn ondergebracht bij FVS AMADE, een opvangcentrum voor wezen en straatkinderen. Simbaruhije gaf aan dat het zinloos is om kinderen zonder verdere hulp van straat te verwijderen, want dan kunnen ze alsnog nergens heen. Er moet een samenwerking worden gerealiseerd tussen lokale overheidsinstanties, opvang- en begeleidingscentra, ouders (als die er zijn) en de maatschappelijke omgeving. Kennis zonder Grenzen onderschrijft dit laatste statement en ziet hoe onze lokale partner, de OPDE, dit als opvangorganisatie doet. Zij bereiden kinderen in eenzelfde situatie voor op zinvol schoolbezoek, helpen ze motiveren om terug te gaan naar hun eigen regio’s en begeleiden hen en andere betrokkenen daarbij, terwijl ze de lokale bestuurders betrekken bij deze activiteiten. Wanneer zulke uitgerangeerde jonge burgers dan tenslotte ook nog een bakkerij in hun gemeenschap kunnen opzetten en bewijzen wat dit voor goeds doen, hebben ze iets moois bereikt.

Voor vissers in het Lac Tanganyika aan de westkant van het door land omsloten Burundi is in 2017 nieuwe maatregelen van kracht geworden. Op grond van veiligheid en beheer van de visstand wordt er soms een periode geen bevissing toegestaan. Illegaal vissen, waaronder ook wordt verstaan het vissen met onjuiste materialen, is streng verboden. De handhavingscommissie heeft al sinds de inwerkingtreding van de nieuwe regels verboden materialen zoals kieuwnetten, lendendoeken en klamboes waarmee werd gevist op jonge vis ingenomen en vernietigd. Ook kano’s werden in beslag genomen. De illegale vissers hebben steeds hoge boetes gekregen. De kieuwnetten zouden uit Congo komen. Illegale visvangst wordt door de handhavingscommissie ook geassocieerd met de invoer van illegale wapens.
de handhavingscommissie laakt, bij monde van voorzitter Gérard Nyandwi, de moeizame samenwerking met de lokale bestuurders, die te gemakkelijk overtredingen door de vingers zouden zien. Nyandwi spant zich in om uit te leggen dat er ook morgen en overmorgen nog vis in het meer moet zitten.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en van bekenden in Burundi.