10 augustus 2018

Vandaag deel 2 van het drieluik over nieuws uit en over Burundi uit de afgelopen periode. Het betreft het thema binnenland en regio.

Er is volgens plan een begin gemaakt met het vervaardigen van het paspoort van de East African Community voor Burundesen. Eerst gaat dit worden geïntroduceerd voor regeringsleiders en volksvertegenwoordigers, pas daarna voor de rest van de bevolking, leggen Burundesen uit. Het oude Burundese paspoort blijft nog 2 jaar geldig.

De VN dringt aan op gesprekken tussen de Burundese regering en de oppositie, de ‘inter-Burundian dialogue’. De East African Community (EAC) zou deze dialoog moeten leiden, maar zoals vaak zal de Burundese overheid een externe leider niet zonder meer accepteren. Al tweemaal boycotte de Burundese regering de besprekingen over hun land. Ook de VS en Frankrijk dringen weer aan op een dialoog met de oppositie. Rusland daarentegen waarschuwt dat inmenging in binnenlandse zaken risico’s met zich meebrengt. China reageert ook en geeft aan dat in Burundi de stabiliteit is weergekeerd. De (EAC) is desondanks hoopvol over de besprekingen. De laatste bespreking, in Arusha in Tanzania, dateert van vorig jaar. Voorbereidende besprekingen zijn in juni van dit jaar begonnen. De vroegere Tanzaniaanse president Benjamin Mkapa ontmoette als facilitator al de mediator, de Oegandese president Yoweri Museveni. Maar erg concrete berichten over het vervolg zijn niet makkelijk te vinden, wat meestal geen gunstig teken is. Een maand later (recent) riep Mkapa op tot een bijeenkomst van de EAC ‘to discuss the progress amid reports that the humanitarian situation there (in Burundi / KzG) remains precarious’. Dit kan erop duiden dat de beoogde eerdere bijeenkomst niet heeft plaatsgehad.

De VN toont zich optimistisch en zegt er vertrouwen in te hebben dat de ‘inter-Burundian dialogue’ zal leiden tot duurzame vrede. Deze woorden kwamen van Secretaris Generaal Antonio Guterres. De Burundese president Pierre Nkurunziza heeft aangegeven dat hij zich in 2020 niet opnieuw verkiesbaar zal stellen. Een van zijn opponenten en leider van een oppositiepartij, Agathon Rwasa, lijkt nu in samenwerking met de machtspartij in Burundi. Een andere tegenstander bij de vorige presidentsverkiezingen, Gervais Rufyikiri, was lid van de machtspartij maar bestreed in 2015 de derde regeerperiode van Nkurunziza. Over hem ging het verhaal rond dat hij betrokken zou zijn bij de (mislukte) staatsgreep in 2015. Rufyikiri vertrok naar België. Andere opponenten van oppositiepartijen vertrokken eveneens naar België en vormden daar de CNARED, een overkoepelende oppositiegroep. Van de CNARED wordt niet veel meer gehoord. De rol van het leger mag in Burundi niet worden onderschat.

Gisteren werd in de VN Veiligheidsraad gesproken over Burundi. De Speciale Gezant voor Burundi benoemde dat zowel de nieuwe Burundese grondwet als de uitspraken van de Burundese president een kans bieden om de politieke crisis, die dateert van 2015, te gaan bedwingen. Hij benoemde de veiligheidssituatie in Burundi als rustig. De bijeenkomst duurde iets meer dan 5 kwartier. Voor geïnteresseerden plaatsen we onderaan de tekst van vandaag een berichtgeving hierover van de VN Veiligheidsraad zelf.

De Burundese overheid heeft in juli 2018 de 20e bijeenkomst van handelsverbond Comesa (Common Market for Eastern and Southern Africa) geboycot. De bijeenkomst vond plaats in Lusaka, de hoofdstad van Zambia. Eerder in 2018 was een Comesa bijeenkomst gepland in Burundi, maar deze werd tot driemaal toe door de andere deelnemers afgezegd, waardoor de Burundese president het voorzitterschap niet kon overnemen zoals was gepland. Dat kostte het land veel geld. Het is bekend dat de president Burundi niet meer heeft verlaten sinds de staatsgreep in 2015, die plaatsvond terwijl hij in het buitenland verbleef. De Burundese overheid noemde de bijeenkomst in Lusaka illegaal, volgens Burundese media. Of Burundi nog gebruik kan maken van voordeliger regelgeving tussen de handelspartijen is de vraag.

Uit Tanzania is een aantal vluchtelingen teruggekomen naar Burundi. Zij zochten na de verkiezingsonlusten in 2015 een veilig heenkomen in Tanzania en vormen nu een eerste groep die terugkeert naar eigen land. Dit vindt plaats op basis van een tripartite overeenkomst, getekend door Burundi, Tanzania en de VN Hoge Commissaris voor Vluchtelingen (UNHCR), volgens berichtgeving op de nationale Burundese radio. Volgens de UNHCR zijn destijds 428.000 mensen naar andere landen in de regio gevlucht, waarvan bijna 60% naar Tanzania, 20% naar Rwanda, 10% naar Congo 10% naar Oeganda. De overheid van Tanzania leidt een campagne die ertoe moet leiden dat Burundese vluchtelingen naar eigen land terugkeren. De Burundese vluchtelingen vrezen een ‘gedwongen repatriëring’ op basis van samenwerking tussen Tanzania en Burundi, maar het Burundese Ministerie van Binnenlandse Zaken wijst deze beschuldigingen af.

De IOM (VN Migration Agency) leidde in juni van dit jaar in Gitega in het midden van Burundi in een samenwerking met de Burundese overheid 30 grensbewakers op om mensenhandel op te sporen en tegen te gaan. De training duurde een week en richtte zich op identificatie en ook op hulp aan slachtoffers van mensenhandel. De trainees waren beambten die verantwoordelijk zijn voor de uitgifte van individuele documenten. We vonden een bericht over 2 jonge Burundesen die een officiële klacht hebben ingediend over hun terugkeer in hun land in juli 2018. Zij waren naar hun zeggen behandeld als slaven. Naar aanleiding hiervan werd een Indiër gevangen gezet in de gevangenis van Bujumbura, maar begin augustus werd hij weer vrijgelaten. De beide Burundese mannen vrezen nu voor hun veiligheid, volgens een Burundese krant.

In Burundi, Congo-Brazzaville, Rwanda en Oeganda hebben presidenten hun regeerperiodes verlengd middels ingrepen in de grondwet, wat volgens onderzoeksinstituten elders in de wereld heeft geleid tot politiek gemotiveerd geweld en onrust in de afgelopen jaren. Hierdoor is volgens deze instituten de stabiliteit in de regio aangetast. Ook zou het de ontwikkeling van een stevige democratie in de hele regio ondermijnen. Tijdens een bijeenkomst van de ICGLR (International Conference on the Great Lakes Region) in Kinshasa (Congo) in juni 2018, werd benoemd dat een internationale regionale benadering de beste manier is om conflicten op te lossen en stabiliteit, ‘good governance’ en ontwikkeling in het Grote Merengebied te bereiken. Deelnemers aan de conferentie waren Angola, Burundi, Centraal Afrikaanse Republiek, Congo-Brazzaville, Democratische Republiek Congo (ofwel Congo-Kinshasa), Kenia, Rwanda, Zuid Soedan, Soedan, Tanzania, Oeganda en Zambia.

De Burundese overheid is op zoek naar terroristen die in mei 2018 een aanval pleegden in het dorp Ruhagarika in de provincie Cibitoke in het noordwesten, met 26 dodelijke slachtoffers en 7 ernstig gewonden. In een persconferentie werd gemeld dat aan Congo is gevraagd om samenwerking om de aanvallers te vinden, omdat zij naar Congo zouden zijn uitgeweken. Verder nieuws hierover is niet bekend gemaakt.

In februari van dit jaar kwamen duizenden onbegeleide minderjarige kinderen vanuit Congo Burundi in. Zij vluchtten voor de toenemende conflicten in Congo.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen uit openbare media en verhalen van Burundesen.

Hieronder volgt een berichtgeving over de bijeenkomst van de VN Veiligheidsraad van 9 augustus 2018 van de Veiligheidsraad zelf, gericht aan de pers:
‘The Secretary-General’s Special Envoy for Burundi asked the Security Council today to appeal to all sides in the East African nation to participate — in good faith — in a fifth and potentially final inter‑Burundi dialogue that would build on recent developments and, hopefully, take place as soon as possible.
Michel Kafando’s quarterly briefing to Council members was the first since President Pierre Nkurunziza announced on 7 June — when he promulgated a new Constitution approved by 73 per cent of voters in a referendum on 17 May — that he would not seek an additional term in office when elections take place in 2020. He also pledged to support his successor.
The Special Envoy drew attention to a 3 August workshop of Burundian political actors that produced a road map leading to the 2020 elections, as well as to his meetings with Uganda’s President Yoweri Museveni and with the former President of the United Republic of Tanzania, Benjamin Mkapa — the mediator and the facilitator, respectively, of the inter‑Burundi dialogue process led by the East African Community.
Emphasizing the importance of the new Constitution and the President’s statements, he said both developments created an opportunity to make progress towards a final settlement of a political crisis that dates to 2015 when protests erupted following Mr. Nkurunziza’s announcement that he would seek a further term in office.
Summarizing recent developments, he said the security situation in Burundi remains calm, and that 35,000 refugees have returned to Burundi from Tanzania since September 2017. A series of high‑level visits meanwhile demonstrated the Government’s willingness to improve relations with the international community, he said, adding that he hopes Burundi and the European Union will soon resume talks leading to the lifting of European sanctions.
In the ensuing debate, many Council members welcomed the President’s declaration that he would not seek re‑election, praised the role being played most notably by the East African Community and looked forward to free and fair elections in 2020. At the same time, however, several delegates voiced concern over the human rights situation and called for the Government to resume cooperation with the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights.
France’s representative, for one, said the situation in Burundi remains volatile. “There is a lack of real inclusive dialogue,” she stated, expressing concern that militia groups continue to spread violence. She stressed the need to fight impunity including in all ranks of the security forces, adding that it is essential that fundamental liberties be restored for all citizens.
In the same vein, the Netherlands’ delegate pointed to ongoing human rights violations — including assassinations, murders, arbitrary arrests and politically motivated kidnappings. She encouraged the Government to end impunity and guarantee the rights of all Burundians.
Equatorial Guinea’s representative said the international community must look at the situation in a “broad manner” while respecting Burundi’s sovereignty. “Stability and development in Burundi has consequences for the entire Great Lakes region,” he said. The situation in Burundi must be resolved through inclusive dialogue, he added, with regional actors contributing positively in supporting such efforts.
Ethiopia’s delegate said the political impasse in Burundi can only be addressed through peaceful, inclusive and consensual dialogue. The lack of progress in the East African Community‑led mediation is a matter of concern, she added, stressing the need to relaunch dialogue based on the Arusha Peace and Reconciliation Agreement signed in 2000. For its part, she said, the Government should engage with the international community in an open‑minded manner.
Côte d’Ivoire’s speaker urged Burundian authorities to take the necessary measures to build confidence, reduce political tensions and resume dialogue based on the Arusha Agreement. Expressing concern over the plight of Burundi refugees, he said a better economic situation will create opportunities for returnees. He added that his country strongly supports opening an office of the Secretary‑General in Burundi.
The representative of the Russian Federation said he regretted that the Council did not hear from the Permanent Representative of Switzerland in his capacity as head of the Burundi configuration of the Peacebuilding Commission. His delegation does not share the alarmist view held by other Council members, who he wondered might be playing into the hands of the Burundian opposition, he added, warning against the imposition of ready‑made solutions.
Burundi’s delegate said he regrets that a minority of Council members do not share the Special Envoy’s view of the pace of developments in his country. Their tendency to distance themselves from the Envoy, most Member States and the real situation on the ground demonstrates that they are prisoners of the rhetoric of 2015. The inter‑Burundi dialogue now is part of the country’s culture and those who want the Government to promote it are preaching to the choir, he added.
On the human rights situation, he reiterated the Government’s willingness to work with the United Nations and others to promote human rights through sincere and frank dialogue. Talk of a supposed lack of cooperation with the High Commissioner for Human Rights is misinformation. He went on to appeal for the Council to have the courage to remove Burundi from its agenda, saying the political situation is calm, stable, under control and by no means a threat to international peace and security.
“This hounding of Burundi must stop,” he said, otherwise history will show that the Council has been acting unfairly on behalf of non‑African and non‑Burundian interests. Burundi’s place is not in the Council Chamber, but in those agencies of the United Nations responsible for social and economic development.
Also speaking today were representatives of Kuwait, Sweden, United States, Kazakhstan, China, Poland, Peru, Bolivia and the United Kingdom.

Wie belangstelling heeft voor het uitgebreidere verslag voor de media van deze bijeenkomst van de Veiligheidsraad kan een mail sturen naar info@kenniszondergrenzen.nl.