15 mei 2015
Het is 21 uur.

De NOS plaatste vanavond een bericht met verdere achtergrondinformatie. Hieruit de volgende informatie:
‘…Burundi werd bijna een schoolvoorbeeld van verzoening en democratie. Maar president Pierre Nkurunziza slaagde er niet in de armoede aan te pakken en werd de laatste tijd steeds autoritairder. Ook maakt hij gebruik van militante Hutu-jeugdmilities. Volgens een nationale mensenrechtenorganisatie zijn de afgelopen vijf jaar zeker 2500 politieke activisten gedood…’
‘…Nkurunziza wil aan de macht blijven, net als veel andere Afrikaanse presidenten. Maar in zijn geval speelt misschien ook mee dat hij onschendbaar wil blijven, zodat hij niet wordt aangeklaagd voor schending van mensenrechten. Demonstranten scandeerden de afgelopen tijd dat Nkurunziza moet worden overgebracht naar het Internationaal Strafhof in Den Haag…’
‘… De coupplegers waren een paar generaals uit het leger, dat in twee kampen is verdeeld. De belangrijkste couppleger is Godefroid Nyiombare, een partijgenoot van de president en net als hij een oud-Hutu-rebel. De generaal werd in februari ontslagen als hoofd van de inlichtingendienst, nadat hij kritiek had geuit op de president. Kort daarna werd een aanslag op hem en zijn vrouw gepleegd. Mogelijk speelt dus ook een persoonlijk motief een rol bij zijn couppoging. De staatsgreep mislukte doordat het grootste deel van het leger de kant koos van de president…’
‘…De demonstranten zijn zowel Hutu’s als Tutsi’s, want ook veel Hutu’s willen dat de president aftreedt. Maar de afgelopen weken zijn vooral tienduizenden Tutsi’s gevlucht naar Rwanda en Tanzania, omdat ze bang zijn dat zij de schuld krijgen van de onrust. De Burundese jeugdmilities, Imbonerakure, roepen steeds vaker anti-Tutsi-leuzen…’
‘…Als er daadwerkelijk een etnische oorlog uitbreekt in Burundi, zal die ongetwijfeld effect hebben op de buurlanden. De kans is groot dat de Tutsi-president van Rwanda, Paul Kagame, zal ingrijpen om de Tutsi’s te beschermen. De herinnering aan de genocide in Rwanda in 1994, waarbij 800.000 mensen – vooral Tutsi’s – werden afgeslacht, is er nog vers. Bovendien gaan er geruchten dat de Burundese milities samenwerken met Rwandese Hutu-rebellen die zich sinds de genocide schuilhouden in de bergen van Oost-Congo. Wat dat betreft zijn de sluimerende spanningen tussen Hutu’s en Tutsi’s altijd al grensoverschrijdend…’

Aan de genocide van 1993 ging in Burundi nog iets anders vooraf. De toenmalige Hutu-partij Frodebu won met Melchior Ndadaye de verkiezingen en vormde de eerste Hutu-regering. Daarna ontstonden direct spanningen en etnische groepen raakten in gevecht. Op 21 oktober van dat jaar werd de nieuwe president Ndadaye vermoord, waarna er sprake was van een burgeroorlog waarin niet alleen rebellen maar ook niet betrokken burgers om het leven werden gebracht. Aanvankelijk werden vooral Tutsi’s gedood, later ook veel Hutu’s. De genocide die in 1994 in Rwanda begon na de aanslag op de presidenten van Rwanda en Burundi sloeg direct over op Burundi, waar weinig nodig was om de vlam opnieuw in de pan te krijgen. Dit alles na eerdere periodes vanaf 1972 waarin er in Burundi en Rwanda burgeroorlogen waren, waarin meestal Tutsi’s (zoals in Rwanda), maar in een andere periode vooral juist Hutu’s (anders dan in Rwanda) werden vermoord. Door hun buurman, hun vriend, of desnoods hun familielid, want zo helder lagen de etnische lijnen in feite al niet meer. Geen wonder dat mensen bang zijn nu. Het is niet voor te stellen dat zij zouden doen alsof dit allemaal niet was gebeurd in het verleden. De veerkracht van de mensen raakt op, hoe stellig en oprecht zij ook hebben geprobeerd om nieuw evenwicht te vinden en vast te houden. In ieder geval was voor velen allang niet meer relevant van welke etnische afkomst zijn vrienden waren en er zijn veel gemengde huwelijken. Een oprechte groet in Burundi is ‘Amahoro’, wat ‘Vrede’ betekent. Maar ook zeggen mensen als ochtendgroet al vele jaren ‘Mwaramutse’. En dat betekent ‘Leef je nog?’. De wanhoop in de mails van Burundesen is nu zo groot, dat zij daar het antwoord niet op lijken te weten.

Ondertussen is Nkurunziza weer gezien in het presidentieel paleis. Journalist Koert Lindijer meldt: ‘Door de couppoging is wel een duidelijk signaal afgegeven. De uitspraak ‘je speelt met vuur’ van de oppositie is daarmee werkelijkheid geworden. Je zou kunnen zeggen dat de positie van Nkurunziza is verzwakt, en dat hij meer moet luisteren naar de mensen in zijn eigen land.’ Desalniettemin wil hij een derde ambtstermijn, heeft hij vandaag gezegd, dus hij heeft geen concessies gedaan. ‘De grote vraag nu is: stelt hij zich tolerant op, heeft hij iets geleerd van de afgelopen dagen? Of voelt hij zich gesterkt en gaat hij nog arroganter en repressiever optreden?’
‘In twee wijken van Bujumbura zijn demonstraties gehouden, die door de overheid zijn verboden. Vroeger was je nog een rebel als je tegen de overheid demonstreerde, nu ben je terrorist. Dus je moet heel moedig zijn om de straat op te gaan’, aldus Lindijer.

Wie doet er ondertussen iets aan het gebrek aan water in Bujumbura?

Verantwoording:
De foto is overgenomen van hqwallbase.pw.