31 mei 2015
We krijgen bericht over mensen die vluchten. Ook mensen die niet willen vluchten, iemand die zo getraumatiseerd is na de genocide tegen Tutsi’s in de jaren 90, dat ze graag wil worden vermoord. Om een einde te maken aan haar nachtmerrie, die al zoveel jaren duurt. Sinds deze vrouw van 67 jaar al haar familie verloor is ze alle interesse in het leven verloren. Veel mensen hebben al zoveel achter de rug, maar de meesten hebben op de een of andere manier een buffer gecreëerd om door te kunnen gaan. Het lijkt lang wachten tot het beter zal worden.
Van buiten Burundi kijken we moedeloos toe. Burundesen weten het inmiddels wel. De kunst is om kansen te zien en te grijpen, te leven met de dag en de mogelijkheden die zich voordoen. Hun vrienden en familie zijn als netwerk belangrijk en vergroten misschien hun kansen.
Na de beschouwing van Tobolka willen we voor de geïnteresseerde lezer niet onvermeld laten dat ook René Lemarchand en Filip Reyntjens heldere geschiedbeschrijvingen hebben gemaakt.
Voorspellingen over de situatie in Burundi zijn er vele. Opmerkelijk is dat Tobolka in 2014 al ongeveer voorspelde wat er nu gebeurt. Hij beschrijft het feitelijke eenpartijstelsel met een paar niet invloedrijke oppositiepartijen die elk voor zich een stevige identiteit hebben die deels los is komen te staan van de met het vredesakkoord ingezette verzuiling. Maar elke partij heeft wel een historisch kader, waardoor het politieke klimaat scherpe randen heeft. De oppositiepartijen kunnen door de eigen identiteit en geschiedenis niet tot samenwerking komen en ook is het onaannemelijk dat er zich nieuwe partijen zullen gaan vormen. De CNDD-FDD wil de hegemonie handhaven en kan dit hierdoor ook doen, en maakt daarnaast gebruik van de macht die over de staat is verkregen, invloed op de vele heuvelbewoners en geweld en bedreiging. Het aantal zichtbare en onzichtbare aanhangers van de oppositiepartijen, dat geografisch goed is gespreid, is toch zo groot dat de CNDD-FDD voortdurend actief en aanvallend blijft. De al bestaande heel kleine oppositiepartijen noemt hij hoe dan ook onvoldoende invloedrijk. In andere Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara is de basis van politieke partijen vaak etno-regionaal, maar in Burundi is dit eerder socio-historisch. Tobolka voorspelt dat de partijen openlijk of in het geheim zullen blijven bestaan zoals ze nu zijn, ongeacht de verwachte winst voor de machtspartij in 2015. In de nabije toekomst ziet hij geen gekozen president die niet van de CNDD-FDD komt. Zolang deze partij de vaste structuren weet te handhaven en pro forma in blijft spelen op de belangen van de heuvelbewoners, zal de verkiezingswinst ook over vijf, toen of vijftien jaar nog voor de CNDD-FDD zijn. Zelfs als de competitie harder zou worden, is de manipulatieve kracht van deze partij sterk genoeg. Hoewel de grondwet maximaal twee regeringsperiodes voor een president toestaat en de partij in 2014 vruchteloos probeerde om dit te wijzigen, zal Nkurunziza klaar staan voor een derde termijn. Als er al een aanleiding zou ontstaan tot machtswisseling, zal dat een gevolg zijn van interne tegenstellingen binnen de eigen partij en niet doordat de oppositiepartijen meer macht hebben gekregen. Aldus de voorspelling van Tobolka, die overigens wel aangeeft dat in de stad Bujumbura het aantal stemmers op de CNDD-FDD al in 2010 was gereduceerd tot 28%. De oppositiepartijen hadden samen 33%, maar de verdeeldheid onder de oppositie op zich is te groot om invloed te hebben op de verkiezingsuitslag als geheel. Ook verwacht Tobolka dat opnieuw zal worden geprobeerd om de grondwet te wijzigen, zodat een autocratie mogelijk wordt. Nkurunziza heeft via de rechterlijke macht inmiddels de definitie van de regeringstermijn opgerekt, om aan te tonen dat de beoogde derde termijn pas de tweede is, maar nadien zijn betrokken rechters het land uit gevlucht.
Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en van bekenden uit Burundi. De foto is gemaakt door een bekende uit Burundi.