11 augustus 2015

OCHA meldt dat het aantal vluchtelingen in het buitenland nu officieel 181.630 bedraagt, maar in feite aanzienlijk hoger zal zijn. Het aantal ‘internally displaced people (IDP)’ in Burundi zelf wordt hoog geschat, maar het exacte aantal kan niet worden vastgesteld. Er zijn geen IDP-kampen aangetroffen, de meeste mensen zijn ondergebracht bij familie of vrienden en willen zich niet bekend maken als IDP, omdat ze bang zijn te worden bestempeld als politiek geëngageerd.

De politieke crisis heeft een grote socio-economische impact. Voedselprijzen zijn gestegen, belastinggeld is er weinig en buitenlandse hulp ook. Dit laatste stond voor ongeveer de helft van het nationale budget. De toch al kwetsbare mensen zullen hierdoor de komende maanden worden getroffen.

Inmiddels is Pierre Claver Mbonimpa op 9 augustus 2015 vertrokken naar België voor behandeling. Hij werd op de luchthaven uitgeleide gedaan door onder andere de Nederlanse ambassadeur in Burundi. Zodra hij genezen is, wil hij teruggaan naar Burundi.

Iwacu geeft vandaag een analyse naar aanleiding van de oprichting van een nationale overgangsraad voor Burundi in Addis Abeba in Ethiopië, de zetel van de AU. Léonard Nyangoma is gekozen tot de president van deze overgangsraad met de naam CNARED. Alexis Sinduhije, de leider van de MSD en een belangrijke tegenstander van het Burundese regime, had medio juli jl. op France 24 de oprichting van een nationale overgangsraad al aangekondigd. Het zou een coalitie zijn van oppositieleden en dissidenten in ballingschap. Inderdaad is na drie dagen overleg in Addis Abeba op 1 augustus jl. de Conseil national pour le respect de l’accord d’Arusha et la restauration d’un Etat de droit au Burundi, CNARED, opgericht. Het doel is president Nkurunziza te bestrijden, omdat hij het Vredesakkoord van Arusha en de grondwet heeft geschonden. Volgens FRODEBU-leider Léonce Ngendakumana, die bij de oprichting van CNARED aanwezig was, is vanuit Bujumbura geprobeerd om de bijeenkomst te verijdelen. Minister van Buitenlandse zaken Alain Aimé Nyamitwe reisde af naar Addis Abeba om de Ethiopische autoriteiten ervan te overtuigen dat men een regering in ballingschap wilde oprichten. Maar de vergadering mocht doorgaan van Ethiopië na uitleg van de deelnemers over hun doelen en agenda. Er waren ook afwezigen, die niet de juiste reisdocumenten hadden kunnen krijgen, zoals Pacifique Nininahazwe, Vital Nshimirimana, Chauvineau Mugwengezo en Alexis Sinduhije. In de vergadering is eerst besproken welke middelen er zijn om de afgelopen verkiezingen aan te vechten. Ook is er een voorzitter voor CNARED gekozen, nadat Gervais Rufyikiri die het unanieme verzoek had gekregen om als leider op te treden, dit had geweigerd. Zijn standpunt was dat hij meer op zijn plaats zou zijn in een politieke of diplomatieke commissie. De kandidatenlijst en de verkiezing daarna is een verhaal op zichzelf en illustreert de ingewikkelde situatie. Kandidaten waren Jérémie Ngendakumana, Onésime Nduwimana, Léonard Nyangoma en Alexis Sinduhije, die afwezig was. Maar ook Hussein Radjabu, eveneens afwezig maar vervangen door Manassé Nzobonimpa. Het was moeilijk om een compromis te vinden, omdat er een tweedeling ontstond. Aan de ene kant de groepen die uit de CNDD-FDD voortkwamen, de dwarsliggers Abaryumyeko van Hussein Radjabu en de militanten Bagumyabanga, waar officieel ook de jeugdgroepering Imbonerakure toe behoort, die zich openlijk tegen Hussein Radjabu uitspraken. Aan de andere kant ADC-Ikibiri, Frodebu Nyakuri, het CNDD, Amizero y’Abarundi, de vroegere staatshoofden en de burgerbeweging. Aangezien Agathon Rwasa van de FNL zich bij de CNDD-FDD heeft aangesloten, werd besloten dat Poppon Mudugu van de coalitie ADC-Ikibiri alleen de Upronisten zou vertegenwoordigen. Uiteindelijk waren alleen nog Onésime Nduwimana en Léonard Nyangoma als kandidaten over, waarvan de laatste met zeven tegen vier stemmen werd gekozen. Léonce Ngendakumana verwoordde dat Nyangoma vooral was gekozen omdat hij nooit zijn persoonlijke belangen verdedigt, maar die van de Burundesen en hun land. Hij voegde eraan toe dat de CNARED alle partijen van het Arusha Akkoord zal moeten overtuigen tot deelname aan onderhandelingen, die moeten voorkomen dat Burundi door deze crisis eindigt in een politiek-etnische genocide.

Vanuit Bujumbura wordt de CNARED bij monde van de woordvoerder van de president Willy Nyamitwe gezien als een verzameling loosers. Zij zouden door een achterdeur willen terugkeren in politieke instituties. ‘Quand vous additionnez putschistes, frondeurs, opposants radicaux, (…) rejetés de la société burundaise qui sont à l’étranger, loin de la réalité burundaise, vous avez un groupe de gens qui (…) n’ont aucune crédibilité.’ Onder de loosers verstaat hij ook de oud-presidenten, die naar zijn zeggen alleen staatshoofd zijn geworden als gevolg van onderhandelingen over transitieperiodes. Nyamitwe spreekt over een groep die buitenspel staat.

In de analyse schrijft Iwacu dat de CNARED sterkten en zwakten presenteert. Als de sterkste kracht wordt gezien dat er als eenheid wordt opgetreden. Dit zou kunnen leiden tot eenduidige afwijzing van het huidige regime. Ook wordt als kracht gezien dat naar de internationale gemeenschap wordt geluisterd, wat empathie oproept en onderhandelingen zal kunnen opstarten. Maar een grote zwakheid is de samenstelling uit groeperingen met verschillende ideologieën en belangen, waardoor het maar de vraag is hoe lang deze groep zal blijven bestaan. Het is bijna onmogelijkheid dat enkele dagen praten in Addis Abeba de tegenstellingen en de ego’s zo heeft verzacht dat een echte politiek strijdbare groepering is ontstaan. Ook mist men financiële bronnen om actief te kunnen worden. De leden van de raad bevinden zich topografisch ver van elkaar, waardoor het lastig zal zijn elkaar in vergaderingen te treffen. Pressiemiddelen ontbreken, wat tamelijk relevant is. Maar hoe dan ook spant de CNARED zich in om de dialoog op gang te helpen. Iwacu ziet de CNARED al met al als een zinvol initiatief, op voorwaarde dat het als woordvoerder optreedt voor een andere krachtigere beweging die druk kan uitoefenen op het regime van Nkurunziza. De vaardigheid van de CNARED om de internationale gemeenschap te overtuigen, kan de zwakheden omzetten in een politieke kracht die Bujumbura zal kunnen dwingen tot onderhandelingen. De dialoog is niet meer dan een kunstje voor mensen die in de uitkomsten geloven, terwijl beslissingen die voortkomen uit echte onderhandelingen gezien mogen worden als opdrachten die alle betrokken partijen aangaan.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en van bekenden uit Burundi, België en Nederland.