12 augustus 2015

In Congo Brazzaville zijn twee ministers weggestuurd, omdat zij tegen wijziging van de grondwet zijn. Het vertrek van de twee ministers werd officieel via de staatsradio bekend gemaakt. Het betreft minister van handel Claudine Munari en minister Guy-Brice Parfait Kolélas, die als minister van ‘la fonction publique et la réforme de l’État’ onder andere de staatshervorming in zijn portefeuille had. Beiden hadden zich door deelname aan een forum van de oppositie eind juli jl. uitgesproken tegen het afzien van de grondwettelijke maximale leeftijd van zeventig jaar voor een presidentskandidaat en tegen het opheffen van het maximum van twee mandaten voor een president. Net als in Congo Kinshasa zullen er in 2016 in Congo Brazzaville verkiezingen zijn. Brazzavilles president Sassou-Nguesso, 72 jaar, wil een grondwetsherziening. Naast de twee genoemde ministers zou er nog een drietal zijn bedankt (buitenlandse zaken, economische zones en koolwaterstoffen) dat geen bekende relaties met de oppositie heeft. Het is het recht van de president om ministers aan te stellen en te ontslaan, dus ook de twee eerstgenoemde. Desondanks wordt gemeld dat een sterk van de regering afwijkende visie een positie als minister onhoudbaar maakt.

De landen rond het kleine Burundi hebben allemaal zo hun aankomende geschiedenis. Zoals al eerder gemeld zijn verkiezingen voorzien in de beide Congo’s in 2016 en in Rwanda in 2017. Rwanda laat zich, in tegenstelling tot over andere thema’s, rond de verkiezingsvraagstukken niet echt zien, zou je denken. Maar dat is schijn. Het onderdrukken, gevangen zetten en vermoorden wordt naar het buitenland deels overdekt met een mantel van economische vorderingen. De Foundation for Freedom and Democracy in Rwanda (FFDR.nl), die we op internet vinden, is er duidelijk over. Hoewel Artikel 101 van de Rwandese grondwet stelt dat in geen enkel opzicht een president meer dan twee termijnen van zeven jaar mag regeren, is zijn partij RPF ondanks de nu lopende tweede termijn van Kagame sinds medio 2014 al weer campagne aan het voeren. Zo was er op de Rwandese televisie een groep ‘geselecteerde’ mensen te zien die riepen dat Kagame ook na 2017 als president moest blijven. Ook worden er bijeenkomsten met dit doel georganiseerd in dorpjes. Bij deze bijeenkomsten (waar iedereen verplicht aan moet deelnemen) worden er brieven geschreven gericht aan de Rwandese senaat en het parlement met het verzoek om een referendum. Het doel hiervan is om wijziging in de Rwandese grondwet mogelijk te maken. Dergelijke wijzigingen betreffen uiteraard ook artikel 101. Het idee dat deze handeling middels een referendum tot stand zou komen zou dan maar één ding betekenen: ‘het is de wil van het volk’. Paul Kagame is sinds 2000 aan de macht. In 2003 werd hij voor het eerst gekozen en in 2010 werd hij herkozen. Beide keren won hij met meer dan 90% van de stemmen. In beide verkiezingen mochten alleen de door de overheid goedgekeurde oppositie partijen deelnemen. Een Rwandese krant verkondigde Kagame’s persoonlijke standpunt hierover: ‘Zijn tegenstanders horen in de gevangenis thuis’. Deze tegenstanders, Victoire Ingabire en nog negen van haar partijleden, zitten sinds oktober 2010 vast. Victoire zelf heeft een gevangenisstraf gekregen van vijftien jaar en haar medeleden kregen gevangenisstraffen tussen de twee en zes jaar. Mensenrechten organisaties als Human Right Watch en Amnesty International, maar ook de VN, noemen deze straffen een rechterlijke dwaling. Kagame gebruikt ‘de Rwandese Justitie en Nederlandse financiële steun als een wapen om de oppositie in zijn land monddood te maken’, aldus FFDR.nl. Nu Kagame’s mandaat in 2017 ten einde komt, vraagt iedereen zich af wat Rwanda te wachten staat. Sinds mei 2015 is het radiostation van BBC uit Rwanda verbannen. Dit komt doordat de kritische BBC documentaire Rwanda ‘The Untold Story’ door de Rwandese regering als onjuist is benoemd.

Wij willen de situatie in Burundi niet te zeer relativeren, maar het is wel zinvol om te beseffen hoe breed en eenduidig de problematiek is. Al in 2013 riep de VS de regio als geheel op om de grondwetten intact te laten. Nu heerst er sinds april 2015 onrust in Burundi. De vraag is of de onrust daadwerkelijk komt doordat president Nkurunziza aan de macht wil blijven of dat er iets anders erachter zit. Volgens FFDR begon het allemaal toen Kagame op Jeune Afrique zei dat Tutsi’s in Burundi problemen hebben. ‘Die bewering heeft Kagame tot nu toe veelvuldig gebruikt wanneer het erop aankwam dat hij een verklaring moest geven voor het aanzetten van een oorlog in buurlanden. Een week voor de uitzending van het journaal Jeune Afrique heeft een gevangen tegenstander van Nkurunziza (de Tutsi Hussein Rajabu, die recent betrokken was bij de oprichting van CNARED, KzG) op onbegrijpelijke wijze uit de gevangenis weten te ontsnappen en onderdak in Rwanda weten te vinden. Hij erkende tegenover de BBC dat zijn vlucht probleemloos en dus onbegrijpelijk was. Na zijn aankomst in Rwanda begon er een stroom van Burundese vluchtelingen naar Rwanda te gaan. De Burundese autoriteiten beschuldigden Rwanda er vervolgens van de Burundese burgers te stimuleren hun land van afkomst te verlaten. Deze vluchtelingen waren zich in kampen gaan vestigen en begonnen president Kagame te prijzen, zeggende dat er in Rwanda vrijheid en rechtsgelijkheid is. Tegelijkertijd beoordelen zij president Nkurunziza als nutteloos.’

Op 5 Mei 2015 heeft de minister van buitenlands zaken van Rwanda, mevrouw Louise Mushikiwabo, in de media gemeld dat Rwanda zich zorgen maakt over de aanwezigheid in Burundi van de Rwandese Hutu militie FDLR die normaal in DR Congo (Kinshasa) verblijft. Hierop hebben sommige media in Rwanda gepubliceerd dat die Rwandese Hutu militie meewerkt met de militie van president Nkurunziza. Laatstgenoemde, beschouwd als medeplichtige van FDLR, zou Kagame geen ruimte geven om toe te staan. Desondanks wil ook Kagame voor een derde termijn het presidentschap behouden, wat zijn oppositie zeker niet zal accepteren. Wanneer er presidenten uit buurlanden Kagame’s oppositie zouden, dan zou dat het einde van zijn rust betekenen. De mis-coup van generaal Godfroid Niyombare was ook geen oplossing voor Kagame en hij kan ook niet op een van de bekende oppositiekandidaten rekenen.

Zonder namen te noemen heeft president Nkurunziza ‘het buitenland’ ervan beschuldigd de instabiliteit te veroorzaken in zijn land. De Burundese oppositie heeft weinig mogelijkheden om de al lang durende strijd tussen Nkurunziza en Kagame tegen te gaan.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media.