21 augustus 2015

Tot verrassing van velen heeft Nkurunziza gisteren de eed afgelegd. Verwacht was dat hij dit zou doen op 26 augustus a.s., maar twee dagen eerder was aan parlement en senaat de datum 20 augustus 2015 doorgegeven. Beide volksvertegenwoordigingen hadden hierover zwijgplicht opgelegd gekregen. De pers was enkele uren voor de inauguratie op de hoogte gesteld en kon aanwezig zijn, maar er was onvoldoende tijd om een protest van burgers of CNARED tegen de inauguratie voor het derde mandaat te kunnen organiseren. Er was gevreesd voor een grote opstand op 26 augustus. De ceremonie op 20 augustus werd gehouden in het parlementsgebouw in de wijk Kigobe in Bujumbura. Er was veel bewaking aanwezig en er circuleerde een helikopter boven Bujumbura. Diplomatieke afvaardigingen ontbraken zichtbaar, volgens de verschillende media werden de aanwezigen wat verschillend benoemd, maar in ieder geval waren er wel afvaardigingen (geen staatshoofden) uit Tanzania, Kenia, Zuid-Afrika, China en mogelijk Rusland en Egypte aanwezig. Oeganda, als mediator, was niet op de hoogte van de vervroegde eedaflegging en heeft zorg uitgesproken. Er was vermoedelijk geen enkele westerse diplomaat present. De overheid zou hebben gemeld dat dit het gevolg was van de plotselinge wijziging van de datum van de eedaflegging. Er waren geen vertegenwoordigingen van de AU en de EAC. Rwasa omarmde Nkurunziza. Nkurunziza staat op goede voet met Tanzania, maar zeker niet met Rwanda, waarvan een afvaardiging ontbrak. De katholieke kerk, die zich had uitgesproken tegen het derde mandaat, werd duidelijk wel vertegenwoordigd, door Mgr. Rugerinyange Anatole. Nkurunziza legde de eed eerst in het Kirundi en daarna in het Frans af. Na de overige formaliteiten zou er minutenlang zijn gejuicht en gefloten.

De president verheerlijkte eerst God en zei dat Zijn projecten net concreet waren geworden. Hij bedankte het Burundese volk dat hem ondanks sabotagepogingen en aanslagen heeft gekozen, zodat hij de democratie kan verdedigen. ‘Als God Zijn poorten openzet, kan niemand die dichtdoen’, waren zijn woorden. Ook gaf hij aan dat dit mandaat het laatste is, zoals in de grondwet is neergelegd. Naar de CENI werd door de president dank uitgesproken, waarop applaus volgde. Nkurunziza vroeg de vluchtelingen, die het land hebben verlaten vanwege naar zijn zeggen valse geruchten door tegenstanders van de staat, terug te keren. ‘Laat hen die de staat hebben aangevallen hiermee ophouden, anders krijgen ze te doen met God die mijn getuige is’. Ook gaf hij aan dat het onderzoek naar de moorden van de afgelopen tijd wordt voortgezet en dat de daders zullen worden vervolgd, waar ze ook zijn. De hoogste staatsburger vroeg maatschappelijke en religieuze organisaties om zich niet met politieke zaken te bemoeien. Er zou een wet in de maak zijn om hun activiteiten te begrenzen, evenals een grondwetswijziging om de vijf procents-grens van uitgebrachte stemmen, nodig om aan de regering te mogen deelnemen, te verlagen. Dit zou de vorming van een nationale eenheidsregering bevorderen. Dit betreft artikel 129 van de grondwet, hetzelfde artikel dat zich uitspreekt over de etnische herkomstverhouding binnen de regering. Verwacht wordt dat Nkurunziza dit meteen zal aanpassen, al heeft hij dat niet gezegd, om de etnische macht meer naar zich toe te trekken. In ieder geval is de etnische verhouding voor het parlement al losgelaten, mogelijk omdat er geen andere mogelijkheid was om een parlement te vormen op grond van de verkiezingsuitslag. Ook vroeg hij de waarheids- en verzoeningscommissie om snel aan het werk te gaan, terwijl hij volledige vrede in het land beloofde binnen twee maanden. ‘Na deze verkiezingen zal er in Burundi een periode van vrede en ontwikkeling zijn. Wie zich tegen dit traject keert, Burundees of buitenlander, zal de hand van God zien die mijn getuige is.’

De CNARED had al aangegeven Nkurunziza niet als nieuwe president te zullen erkennen. Als er geen overgangsregering zonder hem zou komen, wilde de CNARED maatregelen nemen om het land te redden van de totalitaire macht.

De verkiezingsuitslag is door AGnews tegen een bijzonder licht gehouden. Hoewel de verkiezingen omstreden waren, kan de stemmingsuitslag zoals gepresenteerd door de CENI alsnog worden geanalyseerd, los van de vraag of het de werkelijke stemming weergaf of een door de CENI bedachte of gefraudeerde uitslag betrof. Dit leverde de volgende informatie op. Op 21 juli jl. zijn er volgens de officiële cijfers bijna twee miljoen stemmen uitgebracht op Nkurunziza, veel meer dan op andere kandidaten. Van de bijna drie miljoen stemmers is dat bijna zeventig procent. Er waren echter bijna vier miljoen mensen ingeschreven als stemgerechtigd. Hiermee rekenend heeft Nkurunziza ongeveer vijftig procent van de stemmen behaald. Er zijn bijna vijf miljoen Burundesen die de stemgerechtigde leeftijd hebben, dus van deze groep heeft Nkurunziza slecht veertig procent van de stemmen gehaald. Omgekeerd heeft zestig procent van de mensen niet op hem gestemd. Dat is wel een heel ander aantal dan de ‘net geen honderd procent’ waar Nkurunziza zelf op 20 mei over sprak. De cijfers van de CENI laten een land in crisis zien, ‘ziek van zijn democratie’, concludeert de journalist. Een meerderheid van de bevolking heeft zich niet ingeschreven om te gaan stemmen of is niet gaan stemmen of heeft niet op Nkurunziza gestemd, stelt hij. Van diens populariteit zal de komende maanden weinig overblijven.

Kijkend naar het aantal stemmers bij de provinciale verkiezingen kan het land in drieën worden gedeeld: provincies waar veel (bv. Ngozi), minder (bv. Gitega) of weinig (bv. Bujumbura marie) mensen gingen stemmen. Daar waar minder werd gestemd, was de steun voor de machtspartij beperkter. Een derde deel van de provincies heeft de CNDD-FDD niet gesteund. Afgezet tegen de stemgerechtigde leeftijd heeft slechts een derde deel van inwoners op deze partij gestemd. Dan is er nog de kwestie van de illegale kandidaten, die de CENI aan de kieslijsten zou hebben toegevoegd, waarop kon worden gestemd. Ook dit heeft de uitslag verder vertroebeld.

Bij de parlementsverkiezingen heeft de CENI stemmen toebedeeld aan FNL en UPRONA, die toen en ook nu officieel niet bestaan. De grondwettelijke etnische verdeling binnen parlement en het aanstellen van twee vice-presidenten van verschillende herkomst zal zonder een dergelijke verkiezingsuitslag niet mogelijk zijn, wat een rare situatie is. De journalist concludeert dat als de grondwet zo wordt geschonden, er fundamentele problemen ontstaan die zullen leiden tot verdere escalaties.

Overigens waarschuwen verschillende ambassades voor rellen morgen, de dag waarop Adolphe zal worden begraven.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en van bekenden uit Burundi.