17 mei 2018

Het is zowaar de hele dag droog. De eerste keer deze week, een wonder. Misschien tot een almachtige invloed? De stembussen zijn gesloten, kreeg ik om kort na 4 uur vanmiddag door.

Wat is Burundi toch voor een landje. Ik ben hier pas weer een kleine week, werd weer netjes afgehaald van het vliegveld na de hartelijke begroeting bij de douane (la psychiatre est ‘iwacu’, chez nous, ‘karibu’, bienvenue). Mijn vaste helper stond paraat en we waren allebei blij elkaar weer te zien. Hij is erg mager en oud geworden in die korte tijd van mijn afwezigheid. Ook in het ziekenhuis weer veel hartelijke woorden van ontvangst. Na allerlei huiselijke activiteiten zoals water tappen terwijl de kraan het niet doet, boodschappen regelen, een stuk of 30 dode beesten verwijderen, zonnecellen laden en een lampje aan mijn kleren binden voor als de stroom het begeeft, was het weer even wennen aan 29 graden in de schaduw en veel regen. De bananenplanten en andere struiken zijn goed gegroeid. De citroenen en avocado’s zijn voor een deel geplukt, maar de sinaasappels en mandarijnen hangen nog in de bomen. Je moet de vruchten op tijd plukken, want als ze eruit vallen is het te laat en zijn ze aan het rotten. Nog een dag bezig geweest om internet weer aan de gang te krijgen. Speelgoed, helmpjes voor de epileptische kinderen, kleding en lakens bij het ziekenhuis afgeleverd en genoten van een prachtige tweestemmig gezongen oproep van de moskee. Ik ben naar buiten gelopen in de heel vroege ochtend om het nog beter te horen.

Bij de tussenlanding op Kigali had ik een giga-vliegtuig van de VN gezien, waar net ongeveer 400 blauwhelmen met bepakking keurig in een rij uitwandelden, maar die kwamen dus niet voor Burundi, waar groot gebrek is aan internationale aandacht. De president hier houdt niet zo van dat soort aandacht, daar zal het mee te maken hebben.

In het ziekenhuis hebben we te maken met een enorm gebrek aan medicijnen; een complex verhaal met onderproductie van de vaste leverancier in België en gebrek aan andere groothandelaren die mogen exporteren. Dat begrijp ik niet. Zou Nederland dan kunnen exporteren naar Burundi? Dat is iets om na te gaan vragen. Het is natuurlijk terecht dat je voor export een vergunning moet hebben om te voorkomen dat te oude of vervuilde medicijnen worden verzonden, maar zonder zitten is geen pretje. Nu gaat voorlopig worden geprobeerd om vanuit Tanzania te importeren, maar dan geen Chinese medicijnen want die bleken eerder al niet goed.

De overheid heeft een minimaal noodfondsje voor mensen zonder geld en zonder zorgverzekering die voldoende geïnformeerd zijn om zich in te schrijven bij ‘La Solidarité’ en hun minimale basale zorgkosten langs die weg vergoed kunnen krijgen. Deze Solidarité heeft een nieuw controlesysteem ingevoerd, wat betekent dat wij als artsen nu voor elk consult of elk recept dat we schrijven ook een uitgebreide verklaring moeten schrijven dat het allemaal klopt. Alles met de hand natuurlijk, dus ik had na de eerste dag op de polikliniek pijn in mijn arm en ben op zoek gegaan naar een eenvoudiger methode, die er jaha toch wel bleek te zijn. Alleen wist niemand hoe en wat; nu wel. Wat zou het toch fijn zijn als Bill Gates hier eens investeerde in een elektronisch patiëntendossier met ook automatisch te genereren formulieren. Daar zou ik dan met plezier een privacy protocol bij schrijven en de professionals daarin opleiden.

De Burundese Franc is in waarde gestegen ten opzichte van de Euro, of dat goed of slecht is voor de economische positie van het land weet ik nooit zo goed. Ze hebben behalve koffie en thee weinig uit te voeren, dus zo slecht zal het niet zijn. Het kleine beetje duurdere dingen zoals coltan wordt hier al door buitenlanders uit mijnen gehaald en daar houdt Burundi weinig aan over, al hebben ze nu onderhandeld dat niet meer slechts 20%, maar 40% van de waarde aan het land zelf toekomt. Burundi is te arm om zelf te investeren in de winning van dit erts. Inmiddels is de vierde bakkerij via Kennis zonder Grenzen van start gegaan in Kanyosha, geweldig! Daar kunnen zij zorgen voor een betere voedselvoorziening op lokaal niveau. Er is net gemeld dat er tekort komt aan water en voedsel, ook in Bujumbura zelf, dus geen pretje. Maar Kanyosha heeft brood, daar wordt hard gewerkt door mensen die nooit hadden durven dromen dat ze een eigen bedrijf of zelfs een baan zouden hebben.

Terwijl ik zit te typen valt er een gekko uit de lucht, misschien een misstapje op het plafond, maar hij schrok zich rot en zoefde meteen weg. Burundi is een prachtig land, en ondanks de socio-politieke ellende is er meer te bereiken dan er nu voor mogelijk wordt gehouden. Alleen jammer dat de grotere media in Nederland en de rest van Europa alleen schrijven over de negatieve rol die Burundi kan hebben door de buurlanden te destabiliseren. Kom eens kijken naar het echte leven, zou ik zeggen. Die buurlanden, vooral momenteel Oost-Congo, waren al niet stabiel. Ik praat de politieke window dressing hier niet goed, maar de armoede en welwillendheid van de bevolking hier de rug toekeren is ook niet goed.

Ondertussen krijg ik wat foto’s binnen die van twitter zijn gehaald. Lange rijen mensen inderdaad. Er vallen nu toch een paar donderklappen, dus ik zoef achter de gekko aan naar buiten om mijn fragiele zonnecelletjes naar binnen te halen. Dat had niet gehoeven, zie ik nu, want de berg ligt niet in de wolken en dat betekent dat de regen nog niet komt. Maar goed, het wordt toch zo donker, het is al kwart over 5. Het nieuws dat me nu wordt geappt is dat er geen grote incidenten zijn geweest vandaag, alleen een paar kleine verstoringen, die de politie op nette wijze heeft opgelost. Wat dat inhoudt weet ik nog niet.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen uit contacten met mensen uit Bujumbura en van openbare media. Voor de helderheid: ook deze foto is niet van vandaag! De foto is het eigendom van een oude bekende op leeftijd, die nog kan vertellen over de tijd van de koningen.