25 mei 2015

Studenten die de campus in Bujumbura af zijn gestuurd maar ook niet naar huis, naar het binnenland, mogen, hebben geen bed, bad en brood. Ze leefden van een beurs van 5 euro per maand en kregen op de campus een bed en maaltijden. Gezondheidsposten in de stad werken nauwelijks meer. Geneeskundestudenten hebben een klein medisch team opgericht en proberen medicijnen te vinden voor zieke studenten. Ooggetuigen uit verschillende landen laten weten dat sommigen er psychisch slecht aan toe zijn.
Verschillende NGO-medewerkers moeten van hun organisaties vertrekken uit Burundi en zitten met een psychische kater, omdat ze hun hulp juist in deze noodsituatie niet kunnen bieden. Iemand stelt, wat velen al in hun hoofd voelden rondspoken, dat de Burundese slogan ‘Plus jamais ça’ door de geschiedenis is ingehaald.

We spreken in Nederland Burundesen die het land uit zijn gekomen of al bij voorbaat wisten te vertrekken. Sommigen zijn bezorgd en zien geen oplossing. Anderen relativeren en melden vertrouwen te hebben op een veilige afloop. Sommigen bidden. Ook de discussie over ontwikkelingshulp wordt gevoerd. ‘Geef geen geld’, zegt de een, ‘dan leren mensen niet om het zelf op te lossen, als het geld al op de goede plek komt. Geld geven levert geen motief om te werken, een bedrijf op te zetten.’ Zijn vriend zegt dat hij makkelijk praten heeft, want hij heeft altijd wel ongeveer 2 dollar op zak gehad, dus hij is rijk. Een andere Burundees treurt om het recente verlies van de persvrijheid en legt uit dat nog tot voor kort Rwandesen naar Burundi kwamen om hun stress kwijt te raken door eens even hardop over het leven te kunnen praten. Over de afloop van de nu ontstane situatie is niemand het eens en voorspellingen zijn er net zo veel als gesprekspartners.

Op internet zien we politieke scenario’s en daaraan gekoppelde voorspellingen over de aantallen vluchtelingen, hun herkomsten en hun bestemmingen. Een vergaand scenario is dat rebellen uit DR Congo zich in het veld mengen via de Rusizi vlakte en vandaar Cibitoke en Bubanza aanvallen om daarna Bujumbura te bereiken. Door de chaos zouden Rwandese rebellen de ruimte krijgen om hun langgewenste positie in te nemen in noordwest Burundi om van daaruit aanvallen te plegen op Rwanda. Dan zouden aanvallen op Tutsi’s het gevolg kunnen zijn met als reactie van Rwanda’s president Kagame, zoals hij al maanden geleden aankondigde, de opdracht aan het leger daar om als ‘humanitaire actie’ Burundi binnen te dringen om de nieuwe genocide te bestrijden. Kagame zelf is Tutsi. Een verwarrende gevechtssituatie zonder duidelijke grenslijnen zal dan volgen, met veel onschuldige slachtoffers. Bronnen ramen dat er 500.000 vluchtelingen zullen zijn in dit scenario.
Ander scenario: burgeroorlog loopt door naar DR Congo. Noch het Congolese leger, noch de grootste VN-vredesmacht ter wereld (MONUSCO in DR Congo) zal in staat zijn dit tegen te houden. Het roerige Zuid-Kivu zal onbestuurbaar worden en daar zullen enclaves ontstaan en de onrust zal overslaan naar Noord-Kivu waar de M23 rebellen, vermoedelijk gesteund vanuit Rwanda, van zullen profiteren. Ofwel: het conflict in Burundi is de start van een grote regionale crisis. Bij dit scenario worden ruim een miljoen vluchtelingen beraamd.

Verantwoording:
De informatie die is gebruikt voor dit bericht van Kennis zonder Grenzen is verkregen van openbare media en van bekenden uit Burundi.